08:05, 20/05/2013
Người dân ở thị trấn Mường Xén và bản Khe Tỳ, xã Hữu Kiệm (Kỳ Sơn) vẫn chưa quên cơn lũ quét kinh hoàng xảy ra vào cuối tháng 6/2011. Đợt đó có nhiều công trình, cầu đường bị phá hủy; hàng chục ngôi nhà dọc hai bên bờ sông Nậm Mộ bị đổ sập cùng nhiều nhà và tài sản bị hư hỏng nặng.
Cơn lũ quét đi qua làm cho khu vực thị trấn Mường Xén và bản Khe Tỳ (xã Hữu Kiệm) đổ nát hoang tàn, không ít người dân lâm vào cảnh trắng tay, điêu đứng. Giờ đây sau gần hai năm, nhờ sự quan tâm, hỗ trợ kịp thời của các cấp chính quyền, sự nỗ lực cố gắng khắc phục hậu quả của người dân, tình hình đã được cải thiện rất nhiều.
Nhưng do nguồn quỹ đất ở đây không còn nên phần lớn tại vị trí của những ngôi nhà đã bị nước lũ cuốn trôi trước kia, giờ đây người dân lại tiếp tục xây dựng lại nhà để ở. Mùa mưa lũ sắp tới, nhiều nhà dân ở dọc hai bên bờ sông Nậm Mộ, đoạn chảy qua khu vực thị trấn Mường Xén và bản Khe Tỳ, xã Hữu Kiệm lại sống trong tâm trạng lo âu, thấp thỏm.
Thị trấn Mường Xén nhỏ hẹp nằm dọc theo Quốc lộ 7A, một bên giáp núi, một bên giáp sông Nậm Mộ. Phía giáp núi, khu vực rộng nhất cũng chỉ có 2 lối nhà còn phần lớn là một lối duy nhất bám mặt đường. Phía bên sông Nậm Mộ, nơi rộng nhất cũng chỉ được 2 - 3 lối nhà. Hiện ở khu vực khối 1, khối 4, khối 5 thuộc thị trấn Mường Xén và bản Khe Tỳ (Hữu Kiệm) có nhiều ngôi nhà nằm sát mép bờ sông.
Kiểu nhà sống chung với lũ dọc bờ sông Nậm Mộ
Từ sau cơn lũ quét hè năm 2011, lòng sông trải rộng ra càng làm cho hàng chục ngôi nhà dọc bờ sông thêm chông chênh, nguy hiểm, có thể đổ sập bất cứ lúc nào nếu nước sông dâng cao gây sạt lở. Điều đáng nói là do nhu cầu bức thiết về nhà ở mà nhiều hộ dân ở đây mặc dù biết khó đảm bảo độ chắc chắn và an toàn cho cơ ngơi của gia đình mình nhưng vẫn cố làm. Vì thế mà ở nơi đây, một điểm chung dễ nhận thấy về thiết kế nhà ở đó là theo kiểu nhà sàn nhưng không có cầu thang.
Sàn được đổ bằng bê tông cốt thép có các trụ giằng đỡ. Phần lớn số trụ đỡ sàn được đổ dựng ở phần âm bờ sông. Thiết kế nhà theo kiểu này thì tránh được nguy cơ sạt lở nhưng lại tiềm ẩn nỗi lo mùa mưa lũ từ thượng nguồn đổ về, nước sông dâng cao cuốn theo gốc cây, thân gỗ va đập làm ảnh hưởng trụ đỡ.
Là người có nhà bị đổ sập hoàn toàn và nền đất bị sạt lở gần hết trong đợt lũ quét cách đây gần hai năm trước, anh Nguyễn Văn Hậu vừa xây xong nhà mới trên nền đất cũ ở khối 5 giãi bày: “Cực chẳng đã mới phải làm nhà theo kiểu này. Riêng tiền công, vật liệu đổ trụ, đổ sàn cho đảm bảo tính ra cũng ngót nghét gần bằng tiền đào móng xây nhà mới rồi. Đất mình có bìa đỏ hẳn hoi chẳng lẽ lại bỏ không. Thôi thì đành đánh liều để gia đình có chỗ chui ra chui vào chứ giờ biết tìm đâu ra đất để dựng nhà ở thị trấn nhỏ hẹp này”.
Hàng chục ngôi nhà mấp mé bờ sông có nguy cơ sụp đổ bất cứ lúc nào nếu xảy ra tình trạng sạt lở. Rồi có nhiều ngôi nhà được tiếp tục xây dựng trên nền đất cũ đã bị sạt lở từ trước theo kiểu “liều sống chung với lũ” đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn tới tính mạng và tài sản người dân là câu chuyện “nóng” mà nhiều người đang hết sức quan tâm, lo lắng ở khu vực thị trấn Mường Xén và bản Khe Tỳ (xã Hữu Kiệm, Kỳ Sơn) trước mùa mưa lũ đang cận kề.
Thiết nghĩ về lâu dài, để đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản của người dân có nhà dọc hai bên bờ sông Nậm Mộ tiềm ẩn nguy cơ sạt lở cao nằm trong khu vực trên, các ban, ngành hữu quan huyện Kỳ Sơn cần sớm có phương án di dời hợp lý, chế tài xử lý đình chỉ xây dựng trái phép; đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, cảnh báo giúp người dân giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.
Vũ Phong
