08:10, 15/10/2013
Ngày 6/9/2007, UBND tỉnh Nghệ An ra Quyết định số 101/2007/QĐ-UBND, ưu đãi các nhà đầu tư tiếp nhận từ 30 lao động (LĐ) có hộ khẩu tại Nghệ An, ký hợp đồng LĐ từ 12 tháng, gửi đi đào tạo, có chứng chỉ sơ cấp nghề trở lên sẽ được hỗ trợ phí đào tạo 1 lần 500.000 đồng/LĐ. Sau đó, Quyết định này được thay thế bằng Quyết định 79/2009/QĐ-UBND, mức hỗ trợ tăng lên 1 triệu đồng/LĐ.
Một chính sách hấp dẫn, mở ra cơ hội đào tạo, nâng cao tay nghề cho người lao động, nhưng qua hơn 7 năm triển khai, vì nhiều lý do, doanh nghiệp không tiếp cận nguồn hỗ trợ này, còn các trường nghề không mấy mặn mà. Trong khi đó, người lao động sau đào tạo vẫn bị doanh nghiệp chê yếu tay nghề... Doanh nghiệp và trường nghề tự liên kết với nhau trở thành một xu thế tất yếu, là hình thức đào tạo và sử dụng LĐ bền vững hiện nay.
Trong khi những ưu đãi của UBND tỉnh Nghệ An về đào tạo, sử dụng lao động (LĐ) chưa được áp dụng rộng rãi thì việc cân bằng giữa cung - cầu đã bắt đầu được các trường nghề chú tâm. Doanh nghiệp (DN) cũng đã ý thức ngày càng cao vấn đề chất lượng nguồn nhân lực.
Hiện nay, cụm từ kết nối, liên doanh, liên kết trong đào tạo và sử dụng LĐ không còn xa lạ với những công ty, tập đoàn lớn. Ở Nghệ An, vấn đề này mới chỉ manh nha nhưng cũng nằm trong xu thế tất yếu của sự phát triển. Trong khi chính sách ưu đãi của tỉnh chưa được ứng dụng rộng rãi thì bản thân DN và trường nghề đã chủ động tìm đến với nhau.
Mỗi năm, Trường CĐ Nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc tuyển sinh khoảng 1 nghìn HS-SV, đào tạo 11 ngành nghề. Trước đây, việc kết nối giữa trường với DN trong việc đào tạo, sử dụng nguồn nhân lực sau đào tạo chỉ dừng lại ở việc lấy thông tin các DN trong và ngoài nước (chủ yếu là các DN có vốn đầu tư Hàn Quốc) chuyển đến học sinh (HS) để HS lựa chọn, tìm cách đến với nhà tuyển dụng.
Với hình thức kết nối này, trên thực tế, DN không có mối liên hệ, liên kết đào tạo với nhà trường. Nhà trường hầu như chỉ đảm nhận công việc của một “trung tâm giới thiệu việc làm” cho HS của trường mình sau khi tốt nghiệp. Bản thân HS khi thực tập tại các cơ sở sản xuất, nhà trường phải bỏ thêm chi phí đào tạo. Số tiền này chỉ khoảng 700.000 đồng/HS/năm cuối khóa nhưng lại “ngốn” của nhà trường khoảng 4 tỷ đồng/năm.
Từ năm 2009, với hình thức đào tạo theo đơn đặt hàng (đào tạo có địa chỉ), cả DN, nhà trường và HS đều có lợi. Hiện nay, nhà trường được tập đoàn Formosa (Hà Tĩnh) đặt hàng 500 - 600 HS/năm theo hình thức liên kết đào tạo - sử dụng. Mỗi học sinh khi đến được với chủ sử dụng lao động, nhà trường sẽ được Formosa trả phí đào tạo 1 triệu đồng/tháng cho năm cuối học tập tại trường (10 tháng).
Điều đáng quan tâm là, chất lượng nguồn nhân lực được đảm bảo khi HS tự đăng ký và DN trực tiếp tuyển đầu vào trong năm học cuối. Với cách làm này, không những nhà trường đỡ tiêu tốn hàng tỷ đồng chi phí thực tập mà DN còn trả cho nhà trường 300 - 600 triệu đồng/năm. Ngược lại, DN có quyền sở hữu những lao động có tay nghề cao, đáp ứng được nhu cầu sản xuất, kinh doanh. Sự liên kết này không chỉ có lợi cho nhà trường, DN mà bản thân học sinh cũng được đảm bảo chất lượng, có việc làm sau khi ra trường.
Theo ông Nguyễn Duy Nam - Hiệu trưởng Trường CĐ Nghề KTCN Việt Nam - Hàn Quốc cho biết, mỗi trường có một lựa chọn cho hướng đi của mình trong công tác đào tạo, nhưng quan trọng nhất vẫn là chất lượng nguồn nhân lực và việc làm sau khi tốt nghiệp.
Tuy nhiên, việc hợp tác chủ yếu giữa nhà trường và các DN nước ngoài, DN có vốn đầu tư nước ngoài, trong khi doanh nghiệp trong nước không thuộc loại trên lại không mấy quan tâm đến vấn đề này. Cũng theo ông Nam, nhà trường chưa ghi nhận trường hợp nào, khóa đào tạo nào được thực hiện theo QĐ 79/2009/QĐ-UBND của UBND tỉnh Nghệ An.
Thực tế, xu thế kết nối doanh nghiệp với trường nghề đã lan ra các doanh nghiệp nội. Trường hợp của Tổng Công ty Xây dựng Công trình Giao thông 4 (CIENCO4) trong mối liên doanh, liên kết với Trường CĐ Giao thông Vận tải miền Trung là một ví dụ. Ông Nguyễn Đình Linh - Phó Hiệu trưởng Trường CĐ GTVT miền Trung cho biết: Việc kết nối giữa nhà trường với các tổ chức, DN thực tế đã diễn ra từ nhiều năm nay, nhưng chỉ dừng lại ở những khóa đào tạo ngắn hạn, không có tính hợp tác lâu dài.
Sự hợp tác này chỉ đem lại một ít nguồn thu cho nhà trường, còn chất lượng đào tạo, cơ sở vật chất nhà trường không được cải thiện là bao. Cuối năm 2013, trường đã ký hợp đồng đào tạo dài hạn giai đoạn 2013 - 2018 với CIENCO4. Với sự hợp tác này, HS của trường khi đi thực tập sẽ được CIENCO4 tiếp nhận bất kỳ thời điểm nào; CIENCO4 sẽ có trách nhiệm phản hồi chất lượng HS một cách sát sao, từ đó có những góp ý về chương trình đào tạo.
Mỗi năm, CIENCO4 cũng sẽ tiếp nhận một cách ổn định 300 - 500 HS tốt nghiệp, giúp đỡ nhà trường trong việc trang bị cơ sở vật chất, có thể bổ sung giáo viên thực hành khi cần thiết... Ngược lại, nhà trường cũng phải đảm bảo số lượng LĐ được đào tạo theo yêu cầu của Công ty.
Cũng theo ông Linh, sau nhiều lần kết nối với các tổ chức trong việc đào tạo, sử dụng lao động, chỉ đến khi CIENCO4 đưa ra lời đề nghị hấp dẫn, có nhiều điểm ràng buộc bởi nhiều điều khoản chặt chẽ, nhà trường, HS mới thực sự yên tâm trong công tác dạy và học. Khi được hỏi về QĐ 79/2009/QĐ-UBND của UBND tỉnh Nghệ An thì ông Linh thẳng thắn: “Chúng tôi không nghe thông tin về QĐ này. Đây thực sự là một thông tin đáng quan tâm, vì không những DN mà cả các trường nghề, HS, LĐ đều có lợi. Cái lợi lớn nhất thuộc về xã hội...”.
Là một xu hướng tất yếu nhưng việc kết nối, liên kết giữa DN với trường nghề đang gặp những khó khăn nhất định. Vấn đề khó khăn nhất là tìm được tiếng nói chung giữa DN và trường nghề trong đào tạo nguồn nhân lực. Trong khi một số DN đang có xu hướng chạy theo lợi nhuận, chỉ muốn thuê LĐ thời vụ thì LĐ lại muốn có công việc và thu nhập ổn định. Vì điều này, nhiều DN chỉ chú trọng việc tuyển dụng mà không chú tâm đến việc liên kết với trường nghề.
Thời điểm DN cần lao động nhiều lúc không trùng với các khóa đào tạo khiến một số trường phải điều chỉnh lịch tuyển sinh; quy mô, năng lực một số DN không đáp ứng được một lúc việc bố trí ăn ở, thực tập cho học sinh năm cuối; các DN tiếp nhận LĐ chưa nhiều (chủ yếu là DN nội)...
Nhiều khó khăn đã được các trường nghề đưa ra, trong khi thực tế, DN đang kêu ca về chất lượng đào tạo của một số trường. Muốn phát triển nền kinh tế, không những chỉ cần những quyết sách đúng đắn, chiến lược lâu dài mà trung tâm của một nền kinh tế vẫn là chất lượng nguồn nhân lực. Đây là những vấn đề cần được UBND tỉnh, các ban ngành liên quan đặc biệt quan tâm giải quyết trong thời gian tới.
Võ Văn Dũng
In
Chia sẻ
