Cảnh báo nguy cơ lộ lọt thông tin cá nhân từ việc cài đặt các phần mềm theo dõi, định vị được giao bán trên mạng xã hội

Các dịch vụ theo dõi, định vị, nghe lén trên điện thoại di động này được giới thiệu là có thể “giám sát người thân”, “theo dõi ngoại tình”, “biết vị trí và nghe âm thanh xung quanh đối phương trong thời gian thực”… với mức giá chỉ từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng, tùy theo từng loại. Các phần mềm này thường không rõ nguồn gốc, được thiết kế để hoạt động ngầm, vượt qua các cơ chế cảnh báo của hệ điều hành, từ đó thu thập toàn bộ dữ liệu trên thiết bị như: danh bạ, tin nhắn, cuộc gọi, vị trí GPS, hình ảnh, thậm chí ghi âm lén qua micro hoặc camera mà người dùng không hay biết.

Một số tài khoản mạng xã hội Facebook rao bán, quảng cáo công khai dịch vụ “Cài đặt phần mềm theo dõi, định vị, nghe lén trên điện thoại di động”

Theo Cơ quan chức năng, khi điện thoại bị cài phần mềm theo dõi, người dùng sẽ mất hoàn toàn quyền kiểm soát dữ liệu cá nhân. Các thông tin quan trọng như tài khoản ngân hàng, mật khẩu mạng xã hội, ảnh riêng tư, tài liệu công việc… đều có thể bị rò rỉ, bị đánh cắp, thậm chí bị sử dụng vào mục đích vi phạm pháp luật như tống tiền, mạo danh để lừa đảo hoặc chiếm đoạt tiền trong tài khoản ngân hàng. Trong nhiều trường hợp, bản thân người sử dụng dịch vụ theo dõi cũng bị lừa đảo khi dữ liệu thu được bị bên thứ ba lưu trữ sau đó lợi dụng để thực hiện hành vi phạm tội.

Pháp luật Việt Nam quy định, việc bí mật theo dõi, định vị, nghe lén người khác là hành vi xâm phạm nghiêm trọng quyền riêng tư, có thể bị xử lý hình sự. Cụ thể:

Điều 159 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định: Hành vi xâm phạm bí mật thư tín, điện thoại, điện tín hoặc các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của người khác có thể bị phạt tiền đến 50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Điều 288 Bộ luật Hình sự quy định về tội “Đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông” cũng xử lý nghiêm các hành vi phát tán, sử dụng phần mềm độc hại để chiếm đoạt thông tin cá nhân.

Ngoài ra, theo Luật An ninh mạng năm 2018, hành vi cài đặt phần mềm gián điệp, phần mềm độc hại xâm nhập vào thiết bị cá nhân của người khác cũng là hành vi bị nghiêm cấm.

Để tránh rơi vào bẫy giám sát trái phép, người dân cần nâng cao cảnh giác, tuyệt đối không cài đặt các ứng dụng không rõ nguồn gốc, không nhờ người lạ cài đặt hoặc can thiệp phần mềm vào thiết bị của mình. Đồng thời, nên thường xuyên kiểm tra quyền truy cập của các ứng dụng đã cài, sử dụng các phần mềm bảo mật chính hãng và đặt mật khẩu, khóa vân tay để bảo vệ thiết bị.

Trong trường hợp nghi ngờ điện thoại bị theo dõi, người dân nên nhanh chóng đưa thiết bị đến trung tâm kỹ thuật uy tín để kiểm tra và gỡ bỏ phần mềm độc hại hoặc reset lại điện thoại của mình, đồng thời báo cáo cơ quan công an nếu phát hiện hành vi xâm phạm thông tin cá nhân.