Tiêu đề chính của bài viết

Hiện nay, tàu bay không người lái ngày càng được sử dụng rộng rãi trong đời sống và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Từ các loại Flycam, Drone phục vụ quay phim, chụp ảnh, vui chơi, giải trí đến các thiết bị bay phục vụ sản xuất nông nghiệp, khảo sát, đo đạc... đều thuộc nhóm phương tiện mà người sử dụng cần tìm hiểu kỹ các quy định trước khi đưa vào khai thác.

Nắm rõ các quy định pháp luật trước khi sử dụng

Người sử dụng tàu bay không người lái như Flycam, Drone, UAV (sau đây gọi chung là UAV) hoặc các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực liên quan đến UAV như quay phim, chụp ảnh, quảng cáo, khảo sát, phun thuốc bảo vệ thực vật bằng UAV cần nắm rõ các quy định pháp luật về quản lý, khai thác và sử dụng phương tiện bay.

Một số văn bản pháp luật quan trọng hiện nay gồm: Luật Phòng không nhân dân số 49/2024/QH15; Nghị định số 198/2025/NĐ-CP ngày 08/7/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phòng không nhân dân; Nghị định số 288/2025/NĐ-CP ngày 05/11/2025 của Chính phủ quy định về quản lý tàu bay không người lái và phương tiện bay khác; Quyết định số 18/2020/QĐ-TTg ngày 10/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ về thiết lập khu vực cấm bay, khu vực hạn chế bay đối với tàu bay không người lái và các phương tiện bay siêu nhẹ cùng các văn bản pháp luật có liên quan.

Theo quy định tại Điều 4 - Nghị định 288/2025/NĐ-CP đã quy định phân loại tàu bay không người lái và các phương tiện bay khác (bao gồm flycam, drone dân sự) từ ngày 05/11/2025 với 06 tiêu chí phân loại như sau:

(1) Phân loại tàu bay không người lái theo trọng lượng cất cánh:

- Loại 1 nhỏ hơn 0,25 ki-lô-gam;

- Loại 2 từ 0,25 ki-lô-gam đến nhỏ hơn 2 ki-lô-gam;

- Loại 3 từ 2 ki-lô-gam đến nhỏ hơn 25 ki-lô-gam;

- Loại 4 từ 25 ki-lô-gam đến nhỏ hơn 150 ki-lô-gam;

- Loại 5 từ 150 ki-lô-gam trở lên.

(2) Phân loại tàu bay không người lái theo phương pháp điều khiển:

- Điều khiển bay quan sát bằng trực quan;

- Điều khiển bay quan sát bằng thiết bị.

(3) Phân loại tàu bay không người lái theo mục đích sử dụng:

- Thương mại;

- Phục vụ sản xuất nông nghiệp;

- Đo đạc, khảo sát, giám sát từ trên cao;

- Vui chơi, giải trí;

- Nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ;

- Huấn luyện bay;

- Công vụ;

- Mục đích khác.

(4) Phân loại phương tiện bay khác theo động cơ:

- Có động cơ;

- Không có động cơ.

(5) Phân loại phương tiện bay khác theo phương pháp điều khiển:

- Có người trực tiếp điều khiển;

- Không có người trực tiếp điều khiển.

(6) Phân loại phương tiện bay chuyên dùng phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh theo quy định của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an.

Như vậy, để xin cấp phép bay UAV, người sử dụng UAV cần phải hiểu rõ đối với UAV có trọng lượng cất cánh nếu nhỏ hơn 250g (0.25kg) và bay với mục đích giải trí (không phục vụ kinh doanh, thương mại, huấn luyện hoặc mục đích khác ngoài giải trí) thì không phải xin cấp phép bay từ Cục Tác chiến nhưng phải có trách nhiệm thông báo cho cơ quan quân sự nơi thực hiện hoạt động bay.

Ví dụ: Người dân sở hữu các loại Flycam như: DJI Neo/Neo 2, DJI Mini 3/3 Pro/4 Pro/5 Pro, DJI  Mini 4K, DJI Mini SE, DJI Flip, Potensic Atom Series (có trọng lượng cất cánh dưới 250g) nếu chỉ bay trong tầm nhìn trực quan (tầm nhìn bằng mắt thường) và phục vụ mục đích giải trí như quay phim, chụp ảnh cho gia đình, bạn bè, lưu giữ kỷ niệm… thì không bắt buộc phải xin cấp phép bay từ Cục Tác chiến và không bắt buộc phải có Giấy phép điều khiển bay bằng trực quan. Tuy nhiên, trước khi bay phải thông báo cho Ban Chỉ huy quân sự cấp xã nơi thực hiện hoạt động bay biết trước loại phương tiện, thông tin người điều khiển, thời gian bay, phạm vi bay, độ cao bay để các cơ quan chức năng phối hợp quản lý. Ngoài ra, tuyệt đối không được bay trong vùng cấm bay, vùng hạn chế bay (còn gọi là vùng đỏ, vùng cam theo màu hiển thị trên trang web https://cambay.mod.gov.vn/)

Ngoài ra, đối với các loại UAV có trọng lượng cất cánh từ 250g trở lên đều phải thông qua đào tạo và cấp Giấy phép điều khiển bay (tương tự như giấy phép điều khiển mô tô/ô tô)

Hiện nay trên thị trường nhiều nhất là các loại UAV có gắn camera (Flycam) và các loại UAV phục vụ nông nghiệp. Do đó, người dân cần phải hiểu rõ loại UAV bản thân đang sở hữu được phân loại theo dạng nào? Sử dụng vào mục đích gì? cần phải xin phép bay trước khi bay hay không? Cần phải có giấy phép điều khiển hay không?

3. Hiểu về thủ tục xin cấp phép bay

Tổ chức, cá nhân để có thể khai thác, sử dụng phương tiện bay cần xin Cấp phép bay cho phương tiện bay không người lái được quy định cụ thể tại Điểm a - Khoản 2 – Điều 21 – Chương V – Nghị định 288/2025/NĐ-CP. Cá nhân, tổ chức thực hiện các thủ tục xin cấp phép bay qua các hình thức như nộp trực tiếp hoặc qua bưu chính đến trụ sở Cục Tác chiến/Bộ Tổng tham mưu (Số 01 Nguyễn Tri Phương, phường Ba Đình, Tp Hà Nội); ngoài ra cũng có thể nộp trực tuyến tại Cổng dịch vụ công Bộ Quốc phòng (https:// dichvucong.mod.gov.vn).

Đăng nhập bằng tài khoản VneID > Chọn Thủ tục hành chính 1 > Bộ Quốc phòng 2 > Quản lý vùng trời 3 > DVCTT toàn trình 4 > Cá nhân/Tổ chức 5 > Mục số 4 Thủ tục cấp phép bay 6 > Nộp hồ sơ 7 > Điền đầy đủ thông tin cá nhân theo yêu cầu > Tải lên các File dữ liệu hồ sơ ở phần Thành phần hồ sơ > Kiểm tra lại thông tin và Lưu hồ sơ > Nộp hồ sơ và chờ kết quả.

Ngoài xin cấp phép bay tại Cục Tác chiến, cá nhân, tổ chức nếu căn cứ vào tầm cao bay, phạm vi bay, cá nhân, tổ chức thực hiện xin cấp phép bay tại địa phương như sau:

- Nếu chỉ bay ở độ cao thấp hơn 50m so với địa hình trong địa giới hành chính tỉnh thì chỉ cần xin cấp phép bay tại Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh;

- Nếu bay độ cao từ 120m trở xuống hoặc độ cao từ 50m trở xuống trên địa bàn 2 tỉnh trở lên thuộc quân khu thì phải xin cấp phép tại Cấp quân khu, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội.

- Trường hợp bay độ cao từ 120m trở lên, bay độ cao từ 50m trở lên trên địa bàn 2 tỉnh trở lên bắt buộc phải xin phép bay tại Cục Tác chiến/Bộ Tổng tham mưu.

* Trường hợp người điều khiển phương tiện bay là người nước ngoài thì kèm theo văn bản bảo lãnh của tổ chức, cá nhân Việt Nam bảo lãnh cho người nước ngoài sử dụng phương tiện bay tại Việt Nam.

Sau khi được Cục Tác chiến cấp phép bay, tổ chức, cá nhân phải thực hiện thủ tục hiệp đồng bay với cơ quan quân sự địa phương (Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh) nhằm thống nhất thời gian bay, địa điểm bay, tham số bay…

Các điều kiện áp dụng đối với người điều khiển bay:

- Người trực tiếp điều khiển phương tiện bay phải đủ 18 tuổi trở lên, trừ trường hợp người điều khiển phương tiện bay có trọng lượng cất cánh tối đa nhỏ hơn 0,25 ki-lô-gam; trong máu, hơi thở không có nồng độ cồn, ma túy, chất gây ngủ, các chất bị cấm theo quy định của pháp luật.

- Người trực tiếp điều khiển phương tiện bay có trọng lượng cất cánh tối đa từ 0,25 ki-lô-gam trở lên phải có Giấy phép điều khiển bay quan sát bằng trực quan; trường hợp điều khiển phương tiện bay có trọng lượng cất cánh tối đa từ 2 ki-lô-gam trở lên, bay ngoài tầm nhìn trực quan, bay theo chương trình cài đặt sẵn thông qua bộ điều khiển trung tâm phải có Giấy phép điều khiển bay quan sát bằng thiết bị do cơ quan có thẩm quyền cấp hoặc bằng, chứng chỉ quốc tế được Bộ Quốc phòng công nhận.

Ngoài ra, người trực tiếp điều khiển phải kiểm tra tình trạng kỹ thuật của phương tiện bay, điều kiện thời tiết, các chướng ngại vật, các mối nguy hiểm khác để đảm bảo an toàn cho hoạt động bay; an toàn cho người và tài sản trong khu vực bay.

4. Hiểu về thủ tục xin cấp Giấy phép điều khiển UAV

 Để được cấp Giấy phép điều khiển UAV (còn gọi là Bằng lái UAV), người dân phải trải qua khóa đào tạo về điều khiển tàu bay không người lái và được Bộ Quốc phòng cấp phép; hiện nay, trên cả nước chỉ có một số ít trung tâm đào tạo đủ điều kiện đào tạo và có liên kết với Bộ Quốc phòng để thực hiện hoạt động sát hạch và cấp phép. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, Bộ Quốc phòng chưa công bố danh sách các trung tâm, doanh nghiệp đủ điều kiện đào tạo, sát hạch và liên kết cấp Giấy phép điều khiển tàu bay không người lái ngoại trừ Trung tâm Huấn luyện thực hành phương tiện không người lái thuộc Trường Sĩ quan Không quân (Quân chủng Phòng không - Không quân) tại Nha Trang. Như vậy, người dân cần thận trọng trước khi tham gia các khóa học, đào tạo được quảng cáo trên mạng xã hội và thường xuyên liên hệ các cơ quan Quân sự tại địa phương hoặc các Trang/Cổng thông tin điện tử của Bộ Quốc phòng để cập nhật danh sách các trung tâm, doanh nghiệp đủ điều kiện đào tạo, sát hạch và liên kết cấp phép điều khiển tàu bay không người lái theo đúng quy định tại Việt Nam.

5. Hiểu về cấp phép đăng ký phương tiện UAV

Theo quy định tại Nghị định số 288/2025/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư 78/2026/TT-BCA của Bộ Công an trong đó Bộ Công an giao Cục An ninh mạng (A05) là đơn vị chủ trì đầu tư, xây dựng, quản lý, vận hành, khai thác, cấp quyền khai thác, quản lý Hệ thống đăng ký, quản lý phương tiện bay cho Công an các đơn vị, địa phương và kết nối với cơ sở dữ liệu có liên quan để thực hiện đăng ký và quản lý phương tiện bay thông qua thu thập, lưu trữ, cập nhật, xử lý, phân tích, tổng hợp thông tin có liên quan đến phương tiện bay, hoạt động bay; đào tạo và hướng dẫn triển khai đồng bộ đến Công an các đơn vị, địa phương và cơ quan, tổ chức có liên quan. (Khoản 3 – Điều 4 – Chương II – Thông tư số 78/2026/TT-BCA)

Đồng thời giao Công an cấp tỉnh có trách nhiệm đầu tư, bố trí cơ sở hạ tầng, công nghệ thông tin, vận hành Hệ thống đăng ký, quản lý phương tiện bay theo nội dung được cấp quyền khai thác, quản lý. (Khoản 4 – Điều 4 – Chương II – Thông tư số 78/2026/TT-BCA)

Đến thời điểm hiện tại, hệ thống đăng ký phương tiện cho tàu bay không người lái vẫn chưa hoàn thiện và đi vào phục vụ nhân dân, do đó, người dân chưa thể thực hiện thủ tục đăng ký phương tiện cho tàu bay không người lái. Người dân lưu ý thường xuyên cập nhật thông tin trên các cơ quan Công an nơi gần nhất hoặc trên Trang/Cổng thông tin điện tử của lực lượng Công an, nhất là trên các Trang/Cổng thông tin điện tử thuộc Cục An ninh mạng hoặc Công an cấp tỉnh.

6. Tra cứu vùng cấm bay, vùng hạn chế bay ở đâu?

Theo quy định tại Quyết định số 18/2020/QĐ-TTg ngày 10/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ quy định Thiết lập khu vực cấm bay, khu vực hạn chế bay đối với tàu bay không người lái và các phương tiện bay siêu nhẹ. Các vùng cấm bay và hạn chế sử dụng phương tiện bay không người lái đã được thiết lập tại một số địa điểm cụ thể, do đó, người điều khiển Flycam cần hiểu rõ những khu vực bị hạn chế để có thể lập kế hoạch bay một cách an toàn và hợp pháp. Nhân dân có thể tra cứu trên trang thông tin điện tử https://cambay.mod.gov.vn/ (khu vực màu đỏ áp dụng cho vùng cấm bay, khu vực màu vàng áp dụng cho vùng hạn chế bay). Ngoài các khu vực cụ thể được quy định trên website https://cambay.mod.gov.vn/ ra:

Khu vực hạn chế bay Flycam bao gồm:

- Khu vực vùng trời có độ cao lớn hơn 120 m so với địa hình. Điều này có nghĩa là bạn không được phép bay Flycam ở những khu vực có độ cao trên 120 m so với mặt đất hoặc địa hình.

- Khu vực tập trung đông người. Đây là các khu vực có nhiều người hoặc tập trung đám đông, ví dụ như sự kiện thể thao, buổi hội họp, hoặc các cuộc tụ tập đông người khác. Trong những nơi này, bạn cũng không được phép sử dụng Flycam.

Khu vực cấm bay Flycam gồm:

- Khu vực các công trình quốc phòng và khu quân sự đặc biệt quan trọng do Chính phủ ủy quyền cho Bộ Quốc phòng trực tiếp chỉ đạo việc quản lý, bảo vệ. Đây là các khu vực quân sự quan trọng, và bay Flycam ở đây hoàn toàn bị cấm vì liên quan đến an ninh quốc gia.

- Khu vực trụ sở làm việc của các cơ quan quan trọng như Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ, các ban, bộ, ngành trung ương, cơ quan đại diện ngoại giao và tổ chức quốc tế tại Việt Nam. Các khu vực này cũng cấm bay Flycam để đảm bảo an ninh và sự riêng tư của cơ quan quan trọng và tổ chức này.

Tại Lâm Đồng, khu vực lân cận Sân bay Phan Thiết chưa thiết lập vùng cấm bay, vùng hạn chế bay trên website https://cambay.mod.gov.vn/ nhưng người dân cần chú ý tuyệt đối không được bay gần sân bay Phan Thiết do hiện tại Sân bay Phan Thiết đang khai thác hạng mục quân sự, cấm tuyệt đối mọi hoạt động bay bao gồm cả phương tiện bay không người lái và phương tiện bay có người lái.