02:05, 31/05/2013
Kỳ 1: Lò mổ "chết yểu", trên 80% sản phẩm giết mổ không qua kiểm dịch
Ngày 12/12/2012, UBND tỉnh Nghệ An đã ra Quyết định số 5008/QĐ-UBND phê duyệt Quy hoạch cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung trên địa bàn tỉnh Nghệ An đến năm 2020.
Những năm qua, UBND tỉnh Nghệ An thực hiện chính sách hỗ trợ về giá thuê đất, cho vay vốn lãi suất thấp… để đầu tư cho các tổ chức, cá nhân xây dựng lò mổ gia súc tập trung. 68 lò mổ đã được xây dựng tại các huyện Diễn Châu, Đô Lương, Nam Đàn, Yên Thành, TP Vinh... Ngoài ra, còn có một số huyện xây dựng các điểm giết mổ nhỏ.
Thịt gia súc không có dấu kiểm dịch được bày bán công khai trên đường Nguyễn Sỹ Sách
Tuy nhiên, vì nhiều lý do khác nhau, các lò mổ đi vào hoạt động được một thời gian đã phải ngừng hoạt động. Chỉ tính riêng TP Vinh, tại thời điểm đó đã có 6 lò giết mổ được đầu tư nhưng đến nay, chỉ còn 3 lò thực sự phát huy tác dụng. Số còn lại không hoạt động hoặc hoạt động cầm chừng do cơ sở vật chất thiếu thốn, chưa xây dựng được cơ chế, chính sách hợp lý. Thịt gia súc được đưa vào bán tại các chợ trên địa bàn TP Vinh chủ yếu vẫn là sản phẩm giết mổ từ các huyện phụ cận.
Theo lý giải của nhiều chủ lò mổ tại Nghệ An, hiện nay chưa có văn bản nào quy định mức thu, nếu thu quá cao sẽ không có ai chịu đến giết mổ gia súc tại lò. Lò mổ ở Nghệ An hiện nay chủ yếu là lò thủ công, các hộ đem gia súc đến tự giết mổ và trả chi phí từ 17.000 - 20.000 đồng/con. Mức thu như trên đã được duy trì nhiều năm nay, số lượng gia súc đem đến giết mổ lại thấp nên không đủ chi phí cho việc mua củi, nước, điện thắp sáng, vệ sinh môi trường, khấu hao tài sản...
Còn để đầu tư một lò mổ công nghiệp năng lực giết mổ cao thì phải mất hàng tỷ đồng, sẽ là rất “mạo hiểm” nếu chỉ dựa vào chính sách ưu tiên về thuế đất, vay vốn ưu đãi, bởi tỉnh cũng chưa có quy định cụ thể về cơ chế thu chi, chưa mạnh tay xử phạt những trường hợp giết mổ “chui” nhằm đảm bảo nguồn thu cho các lò mổ. Trong khi đó, chính quyền các địa phương chưa thực sự vào cuộc trong việc vận động người dân đem gia súc đến các lò mổ tập trung khiến tình trạng giết mổ nhỏ lẻ trong dân diễn ra từ lâu, rất khó quản lý và kiểm soát dịch bệnh.
Vấn đề quy hoạch bất hợp lý, thiếu tính toán lâu dài cũng là một trong những nguyên nhân khiến diện tích đất dành xây dựng các lò mổ tập trung bị chiếm dụng, nhiều dự án xây dựng lò mổ được triển khai từ lâu trên giấy, nay vẫn chưa có quỹ đất để triển khai. TP Vinh, địa phương tiêu thụ lượng sản phẩm gia súc, gia cầm nhiều nhất tỉnh nhưng hiện nay, chỉ có 3 lò mổ với công suất khoảng 300 con lợn, 40 - 50 con bò/ngày. Trong khi các lò mổ này chỉ mới hoạt động 50% công suất thì người dân lại tổ chức mổ “chui” tại hộ gia đình. Trước tình hình quản lý lò mổ yếu kém của một số xã, HTX, mới đây, UBND TP Vinh công khai bàn giao các lò mổ này cho doanh nghiệp đứng ra đầu tư xây dựng.
Gia súc không được đem đến lò mổ tập trung, việc kiểm dịch, kiểm soát giết mổ của lực lượng thú y gặp rất nhiều khó khăn. Ở nhiều địa phương, tình trạng “trắng” về kiểm soát giết mổ khá phổ biến. Mỗi ngày, người dân TP Vinh tiêu thụ khoảng 14 tấn thịt gia súc, 1 tấn thịt gia cầm đã qua giết mổ nhưng theo ông Nguyễn Tiến Đức - Trạm trưởng Trạm Thú y TP Vinh thì chỉ khoảng 4 tấn được giết mổ tại TP Vinh, đa phần là ở các điểm giết mổ tự phát.
Tại các điểm giết mổ ở xã Nghi Phú, việc kiểm tra lâu nay vốn dĩ không thể làm được vì bị các “đồ tể” công khai chống đối. Số thịt còn lại chủ yếu được kiểm tra bằng cảm quan tại các chợ. Khoảng 10 - 11 tấn thịt được bày bán hàng ngày tại các chợ trên địa bàn TP Vinh là sản phẩm đã qua giết mổ từ các huyện đem về bán, không rõ nguồn gốc xuất xứ, nhân viên thú y của trạm chỉ có thể đến các chợ để kiểm tra đóng dấu chứ không còn cách nào khác.
Ông Trần Minh Hạnh - Chi Cục phó Chi cục Thú y Nghệ An cho biết: Về nguyên tắc, gia súc trước khi đem ra giết mổ phải được theo dõi diễn biến sức khỏe, nếu đảm bảo mới cho phép giết mổ, sau đó kiểm tra, đóng dấu ngay tại lò mổ trước khi được vận chuyển bằng xe chuyên dụng về các chợ bày bán.
Hoạt động này chỉ có thể làm được nếu gia súc được giết mổ tập trung, còn nếu tình trạng giết mổ nhỏ lẻ trong dân tràn lan như hiện nay thì lực lượng thú y cũng lực bất tòng tâm. Không tổ chức giết mổ tập trung, công tác kiểm tra vệ sinh thú y, kiểm soát giết mổ chủ yếu được thực hiện ngay tại các chợ chỉ bằng các cảm quan như khứu giác (mũi), thị giác (mắt)… nên không thể khẳng định số sản phẩm qua kiểm soát giết mổ bằng cách này hoàn toàn sạch bệnh.
Phương pháp kiểm tra đóng dấu, thu tiền vốn đã tồn tại trên địa bàn tỉnh ta từ lâu nhưng do điều kiện không cho phép, đến nay vẫn chưa được thay đổi nên việc kiểm soát giết mổ nhiều lúc có cũng như không khiến tình trạng lây lan dịch bệnh, ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng, thiệt hại lợi ích người chăn nuôi.
Dù là phương pháp kiểm tra thủ công thì trên địa bàn tỉnh ta cũng chỉ có khoảng 15 - 20% sản phẩm thịt động vật bày bán trên thị trường được kiểm dịch, trên 80% sản phẩm thịt còn lại được bày bán không qua kiểm tra. Như vậy, người dân Nghệ An đang phải sử dụng sản phẩm giết mổ với tỷ lệ an toàn rất thấp. Bên cạnh đó, đến nay tỉnh ta vẫn chưa có lò mổ tập trung dành cho gia cầm nên việc kiểm soát đối với gia cầm sống là điều không thể.
Võ Văn Dũng
In
Chia sẻ
