Tiêu đề chính của bài viết

Cháy, nổ có thể bắt nguồn từ những sơ suất như hệ thống điện quá tải, thiết bị sinh nhiệt đặt gần vật liệu dễ cháy, hàng hóa chắn lối thoát nạn, bất cẩn trong sử dụng ngọn lửa trần... Nếu không được phát hiện, xử lý kịp thời, những thiếu sót này có thể khiến đám cháy phát sinh, lan rộng và gây thiệt hại nghiêm trọng.

Vì vậy, tự kiểm tra PCCC không chỉ là việc rà soát hồ sơ mà phải trở thành hoạt động quản lý thường xuyên. Người đứng đầu cơ sở cần tổ chức kiểm tra thực chất, phân công trách nhiệm cụ thể, khắc phục nguy cơ và theo dõi kết quả; không chỉ dựa vào việc đã trang bị phương tiện hoặc từng được kiểm tra, hướng dẫn.

Kiểm tra đúng trọng tâm, sát thực tế

Trước hết, cần rà soát hệ thống điện, nguồn lửa, nguồn nhiệt và việc sử dụng thiết bị. Chú ý dây dẫn, ổ cắm, các điểm đấu nối có dấu hiệu hư hỏng, quá tải hoặc phát nhiệt bất thường. Tại khu vực sử dụng gas, nhiên liệu, hóa chất hoặc có hoạt động hàn, cắt kim loại, phải kiểm soát chặt chẽ nguồn gây cháy và vật liệu dễ cháy xung quanh.

Tiếp theo, kiểm tra lối thoát nạn, đường tiếp cận chữa cháy và các giải pháp ngăn cháy, chống cháy lan. Hành lang, cầu thang và lối thoát nạn phải thông thoáng theo quy định; không để hàng hóa, phương tiện che chắn lối đi. Không tự ý thay đổi kết cấu, công năng, chèn hoặc vô hiệu hóa cửa ngăn cháy và hệ thống bảo vệ của công trình.

Đối với phương tiện, hệ thống PCCC, cần kiểm tra tình trạng, vị trí và khả năng sử dụng (bình chữa cháy, hệ thống báo cháy, chữa cháy, nguồn nước và phương tiện được trang bị theo quy định). Thiết bị phải được bảo trì, bảo dưỡng đúng yêu cầu kỹ thuật; không để hư hỏng, bị che khuất hoặc không thể sử dụng khi xảy ra sự cố. Việc trang bị, kết nối thiết bị truyền tin báo cháy phải thực hiện theo đúng đối tượng và yêu cầu pháp luật hiện hành.

Cùng với điều kiện vật chất, cơ sở cần bảo đảm người lao động được phổ biến nội quy, biết cách báo động, thoát nạn và sử dụng phương tiện chữa cháy ban đầu trong phạm vi được hướng dẫn; lực lượng PCCC cơ sở nắm được chức trách, nhiệm vụ. Phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cần được rà soát khi có thay đổi về mặt bằng, công năng hoặc quy trình sản xuất có ảnh hưởng đến an toàn.

Phát hiện phải đi đôi với khắc phục

Khi phát hiện thiếu sót, cơ sở cần xác định rõ vị trí, mức độ nguy hiểm, phân công người chịu trách nhiệm và thời hạn xử lý; sau đó kiểm tra lại để bảo đảm nguy cơ đã được khắc phục. Với tình trạng có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng hoặc gây cháy, nổ, cần áp dụng ngay biện pháp an toàn phù hợp, như tạm dừng hoạt động nguy hiểm hoặc cô lập thiết bị không an toàn.

Việc sửa chữa hệ thống điện, báo cháy, chữa cháy và thiết bị chuyên dụng phải do người có chuyên môn thực hiện theo quy định. Không tự ý vô hiệu hóa hệ thống bảo vệ hoặc xử lý theo cách tạo thêm nguy cơ. Nếu thiếu sót vượt quá khả năng khắc phục, cơ sở cần chủ động liên hệ đơn vị chuyên môn hoặc cơ quan chức năng để được hướng dẫn.

Kết quả tự kiểm tra phải được ghi nhận trung thực, theo dõi việc khắc phục và ngăn ngừa thiếu sót tái diễn. Hồ sơ chỉ có ý nghĩa khi phản ánh đúng hiện trạng và kết quả thực hiện, không thay thế cho việc kiểm tra thực tế.

Thực hiện đúng quy định pháp luật

Theo Điều 14 Nghị định số 105/2025/NĐ-CP, việc tự kiểm tra thường xuyên do người đứng đầu cơ sở và các chủ thể được quy định tại điều này tổ chức thực hiện; khoảng cách giữa các lần kiểm tra không quá một tháng. Kiểm tra định kỳ được thực hiện 06 tháng một lần đối với cơ sở thuộc Phụ lục II và 01 năm một lần đối với cơ sở thuộc Phụ lục I của Nghị định. Kết thúc kiểm tra định kỳ, cơ sở lập biên bản theo Mẫu số PC02 và thực hiện chế độ báo cáo theo quy định.

Cần phân biệt tự kiểm tra của cơ sở với hoạt động kiểm tra của cơ quan nhà nước. Nghị định số 347/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/9/2026, sửa đổi, bổ sung một số quy định về kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền; điều này không loại bỏ trách nhiệm tự kiểm tra, duy trì điều kiện an toàn và khắc phục nguy cơ của cơ sở. Khi thực hiện, người đứng đầu cần đối chiếu đúng nhóm cơ sở và quy định hiện hành để áp dụng tần suất, hồ sơ, chế độ báo cáo phù hợp.

Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an tỉnh Nghệ An khuyến cáo cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp duy trì tự kiểm tra thực chất, phân công rõ trách nhiệm và khắc phục ngay các nguy cơ mất an toàn. Không chờ lực lượng chức năng nhắc nhở mới khắc phục; không đợi xảy ra cháy, nổ mới rà soát. Chủ động kiểm tra, phát hiện sớm và xử lý triệt để nguy cơ là cách thiết thực để bảo vệ con người, tài sản và góp phần bảo đảm an toàn PCCC trên địa bàn tỉnh Nghệ An.