(Congan.nghean.gov.vn)-Nhiều năm qua, việc cài đặt và sử dụng phần mềm không bản quyền vẫn diễn ra khá phổ biến tại Việt Nam. Không ít người vẫn giữ tâm lý “dùng tạm”, “không ai kiểm tra”, hoặc coi việc sử dụng phần mềm crack, key lậu là chuyện bình thường để tiết kiệm chi phí.
 |
| Ảnh minh họa |
Cần thay đổi thói quen “xài chùa”
Việc cơ quan chức năng đang triển khai đợt tổng kiểm tra các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, trọng tâm là lĩnh vực nội dung, sáng tạo và công nghệ thông tin, là lời cảnh báo đối với thói quen sử dụng phần mềm “bẻ khóa” (crack) của cả khách hàng và doanh nghiệp nhiều năm qua. Trước đây, việc sử dụng phần mềm crack tại Việt Nam được coi là chuyện bình thường, từ sinh viên trường đại học cho đến nhân viên văn phòng, thậm chí cả các kỹ sư đồ họa lành nghề tại các studio hay các công ty công nghệ, phát triển phần mềm, việc sở hữu những bộ công cụ trị giá hàng ngàn USD với giá... 0 đồng thông qua vài thủ thuật cài đặt từ nguồn mạng trôi nổi.
Với nhiều chủ doanh nghiệp, việc “xài chùa” phần mềm đơn giản là cách tiết kiệm chi phí, một lựa chọn ai cũng làm và không gây hại cho ai. Bản quyền hợp pháp cho Windows và Office dao động từ 4 đến 9 triệu đồng mỗi máy. Tính trung bình với 1 doanh nghiệp có khoảng 50 máy tính, chi phí tuân thủ có thể chạm mốc 450 triệu đồng. Đây là khoản chi phí không nhỏ với nhiều doanh nghiệp, bởi vậy không ít doanh nghiệp lựa chọn việc xài bản lậu.
Có cung ắt có cầu. Trên mạng xã hội nhiều hội nhóm vẫn nhận cài đặt các phần mềm lậu với giá siêu rẻ. Một tài khoản quảng cáo chỉ cần cài bản crack full cho các phần mềm chỉnh sửa ảnh, video một lần là xong, khỏi lo về sau, cài đặt từ xa 1-1 mà không cần phải làm gì: “Tải Photoshop, Premiere về nhưng mở lên là lỗi? Illustrator, After Effects cài xong vẫn thiếu file, văng liên tục? AutoCAD lag, mở file nặng là treo máy? Xem hướng dẫn hàng giờ vẫn không cài được? Càng tự mò càng rối, càng sửa càng lỗi nặng hơn? Không phải bạn không biết… mà vì bạn đang sai ngay từ bước đầu: sai bộ cài - thiếu file - chưa tối ưu máy, nên lỗi là điều chắc chắn. Giá nhẹ như không nhưng giá trị cực lớn. Bộ 2D chỉ 300K. Bộ 3D chỉ 100K. Bộ edit video chỉ 200K. Full Crack cài 1 lần dùng lâu dài”, tài khoản H.P giới thiệu.
Thực tế cho thấy, việc sử dụng phần mềm lậu tại Việt Nam không đơn thuần là câu chuyện “cố tình vi phạm”. Ở nhiều trường hợp, người dùng bị ảnh hưởng bởi thói quen xã hội, thiếu nhận thức về bản quyền hoặc rào cản tài chính. Các phần mềm crack được chia sẻ công khai và dễ dàng tiếp cận trên Internet khiến nhiều người xem việc dùng phần mềm lậu là bình thường, đặc biệt ở sinh viên và doanh nghiệp nhỏ.
Chị Nguyễn Thu Quyên, Hà Nội, một kỹ thuật viên chuyên thiết kế sách, báo cho biết chị cũng đang sử dụng bản crack của Adobe Photoshop và Adobe Illustrator. Bản thân chị khi mua máy tính đã nhờ cửa hàng cài sẵn. Thêm vào đó, việc chi trả một tháng vài triệu đồng cho phần mềm bản quyền là quá tải với những người làm thiết kế như chị. Bởi vậy nhiều năm qua chị và đồng nghiệp vẫn hướng dẫn nhau cài đặt các bản crack như một việc hết sức bình thường.
Tuy nhiên, khi nền kinh tế số phát triển mạnh hơn, quyền sở hữu trí tuệ ngày càng được xem là yếu tố cốt lõi của sáng tạo và cạnh tranh, việc siết chặt quản lý phần mềm lậu không chỉ nhằm bảo vệ các hãng công nghệ, mà ở phương diện sâu xa còn góp phần quan trọng bảo vệ an ninh quốc gia.
Việc sử dụng các phần mềm lậu tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, an ninh thông tin. Chúng thường được cài cắm sẵn các loại mã độc, phần mềm gián điệp, tạo điều kiện cho các hacker tiến hành các hoạt động tấn công mạng, đánh cắp dữ liệu bí mật, tống tiền hoặc làm tê liệt hệ thống điều hành của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.
Đã đến lúc người tiêu dùng và doanh nghiệp phải thay đổi thói quen xài chùa các phần mềm nhập lậu để tránh các nguy cơ cũng như các rủi ro về pháp lý.