Tiêu đề chính của bài viết
Đây là đoạn mô tả ngắn hoặc lời dẫn mở đầu cho nội dung.
09:04, 07/04/2013
Kỳ I: Huyền bí Xiêng Khoảng
Nằm vắt bên kia dãy Trường Sơn, tỉnh Xiêng Khoảng (nước bạn Lào) có đường biên giới giáp ranh với tỉnh Nghệ An của Việt Nam ta. Lẫn trong bạt ngàn cánh rừng nguyên sinh kỳ vĩ của văn hóa cổ xưa là những phố thị hiện đại đang mọc lên. Chính vẻ đẹp hiện đại xen lẫn cổ kính ấy, đã tạo nên một Xiêng Khoảng tươi đẹp huyền bí.
Chạm vào Mường Vàng
Mặc dù chẳng phải tay lái chuyên nghiệp, tôi và anh bạn vẫn lên đường bằng chiếc xe không còn cũ hơn được nữa. Trước khi vượt Trường Sơn đến với đất bạn Lào tươi đẹp, hai chúng tôi phải mất một ngày trời khởi hành mới đến xã biên giới Nậm Cắn (thuộc huyện Kỳ Sơn, Nghệ An). Qua Cửa khẩu Quốc tế Nậm Cắn chừng chưa đầy hai mươi cây số là tới khu chợ hữu nghị Việt - Lào.
Để thuận tiện giao thương hàng hóa, hai địa phương tỉnh Nghệ An và Xiêng Khoảng đã thống nhất thành lập khu chợ này. Một tháng có hai phiên chính, nhưng những ngày thường tại đây vẫn có người kinh doanh buôn bán. Điều đáng nói, từ khi khu chợ này hình thành đã tạo công ăn việc làm cho nhiều người dân cả hai nước tập trung về đây làm ăn, buôn bán.
Rời khu chợ, chúng tôi tiến sâu vào đất nước Lào, dọc hai bên đường bắt đầu vắng dần người dân qua lại trên QL7A. Thỉnh thoảng lại thấp thoáng những bản làng yên bình hiện ra trước mắt, bạt ngàn núi đồi nối nhau với muôn loài cây cối trù phú còn nguyên sơ. Và khi tới thị trấn Noọng Hét (thị trấn đầu tiên của Lào tính từ biên giới Kỳ Sơn, Nghệ An) mới bắt đầu cảm nhận sự khác biệt của đất nước Lào với nhiều nơi khác. Từ trẻ con cho đến người lớn, bà con rất thân thiện, ai nấy nhẹ nhàng, lễ phép và đặc biệt rất tôn trọng khách thập phương mỗi khi hỏi đường hoặc vào quán ăn của họ.
Không xa mấy với thị trấn Noọng Hét, Mường Khăm là thị trấn nhỏ nhưng cũng rất xinh đẹp. Một người dân giải thích, Mường Khăm có nghĩa là Mường Vàng. Vùng đất này đúng như tên gọi địa đanh của nó. Hai bên QL7A của huyện Mường Khăm (thuộc tỉnh Xiêng Khoảng) đều là những vựa vàng. Khắp dưới các chân đồi của núi rừng, đồng ruộng, vườn cây, nhà ở của mảnh đất Mường Khăm đều có vàng. Vì thế, hàng năm rất nhiều “nậu” khai thác nhăm nhe vào mảnh đất của Mường Vàng tìm đường khai thác nhưng, chính quyền nước bạn quản lý rất chặt việc khai thác khoáng sản, nhất là những vùng đất thiêng có từ xa xưa như mảnh đất Mường Khăm này.
Phôn-xa-vẳn - Bình yên trong sôi động
Non ngày trời rong ruổi, chiếc xe lao qua không biết bao nhiêu bản làng, bao nhiêu đồi dốc, thung lũng, bao nhiêu cánh rừng… Cuối cùng chúng tôi cũng tới trung tâm tỉnh lỵ của tỉnh Xiêng Khoảng, đó là thị xã Phôn-xa-vẳn (Phonesavanh).
Nếu lần đầu tiên đặt chân đến mảnh đất này người ta không khỏi ngỡ ngàng, Phôn-xa-vẳn bây giờ được xây dựng với nhiều kiến trúc hiện đại. Phố thị vô cùng sôi động, nhưng không phải vì thế mà mất đi nét đẹp văn hóa cổ của người Lào. Nhà cửa cao tầng san sát, hàng quán ngăn nắp, đường phố sạch đẹp. Trong dòng sôi động đó, Phôn-xa-vẳn vẫn luôn bình yên!
Mỗi buổi sáng nơi phố thị này người ta lại được chứng kiến hình ảnh các nhà sư đi khất thực trên các con phố, hầu hết đồng bào các dân tộc Lào đều theo Phật giáo. Các nhà sư đi khất thực thường một nhóm từ 5 đến 6 người, trước khi sư đi ngang cổng, các hộ gia đình đã chuẩn bị sẵn thức ăn và được chia đều các khẩu phần bằng nhau để làm phúc.
Nhà sư đi khất thực vào mỗi sáng sớm ở Phôn-xa-vẳn
Đến với Lào, dù ở đâu, ý thức của người tham gia giao thông không chê vào đâu được. Trong dòng người tấp nập của đô thị Phôn-xa-vẳn nhưng ngày đêm không hề nghe lấy một tiếng còi ôtô hay còi xe máy. Mọi người tham gia giao thông không có chuyện vượt đèn đỏ, hay đi sai làn đường. Đêm Phôn-xa-vẳn, càng về khuya càng yên tĩnh, dễ cảm nhận cuộc sống của con người trên đất bạn Lào.
Phôn-xa-vẳn giờ đây đang ngày một phát triển sôi động, rất nhiều dịch vụ giải trí, nhưng con người ứng xử với nhau rất có văn hóa. Nằm giữa trung tâm thị xã, nhiều nhà hàng, karaoke, vũ trường bắt đầu mọc lên để phục vụ nhu cầu giải trí của con người. Nhưng vào vũ trường của Lào khác hẳn các vũ trường ở Việt Nam, từ nhân viên bảo vệ cho đến người phục vụ rất lịch sự. Mọi người ý thức được rằng, đến đây để giải trí…
Vì thế, chẳng mấy khi có cảnh say rượu, bia, rồi đánh nhau. Tới Phôn-xa-vẳn, khắp các con phố, nhà hàng, khu chợ… ngày đêm đều văng vẳng nghe những bài hát nhẹ nhàng giành cho điệu múa lăm vông.
Kỳ bí dưới đỉnh Phu Bia
Nằm ngoại ô thị xã Phôn-xa-vẳn chừng mười cây số, cánh đồng chum, hay đỉnh núi Phu Bia (có độ cao gần 3.000m) là niềm tự hào của người Lào nói chung, đồng bào tỉnh Xiêng Khoảng nói riêng. Cho đến bây giờ, cánh đồng Chum vẫn luôn là ẩn số về niên đại cũng như công dụng, nguồn gốc và bằng cách nào để vận chuyển từng khối đá to hàng chục tấn từ đâu tới?
Nhân viên bảo vệ cánh đồng Chum (từng là phóng viên của một tờ báo của Lào, nay đã nghỉ hưu) cho biết, lâu nay người ta thường hay nói đến giả thuyết về những chiếc chum này là do người của bộ tộc Puôn (Lào) làm nên. Thủ lĩnh của bộ tộc này là Thạo Chương, sai quân lính đục chum đá để ủ rượu khao quân trong những lần chiến thắng. Một giả thuyết thứ hai, do bà Ma Clenecolani (1866 - 1943) thuộc Trường Viễn Đông Bác Cổ Pháp thực hiện nghiên cứu năm 1930 cho biết, niên đại của những vật cổ này có khoảng 2.500 - 3.000 năm về trước.
Cánh đồng Chum
Các chum này dùng để an táng người quá cố. Chum lớn dùng để an táng những người có vị trí cao trong bộ tộc, chum nhỏ giành cho những người thường dân. Tuy nhiên, dù giả thuyết nào đi chăng nữa thì cánh đồng Chum vẫn còn là ẩn số. Hàng năm nơi đây có hàng chục nghìn lượt du khách trong và ngoài nước đến tham quan. Hiện, cánh đồng Chum này còn có khoảng 700 chiếc, tập trung chủ yếu ở bản Ang, Lắt Xén và Xiêng Lếch.
Nằm không xa cánh đồng Chum kỳ bí, trên cao nguyên Xiêng Khoảng còn có thành cổ Mương Khuông. Dù tường thành hầu hết đã bị đổ nát, rêu phong phủ mờ theo thời gian, nhưng đây vẫn còn là một công trình văn hóa cổ xưa của người Lào, rất giá trị về mặt văn hóa nghệ thuật.
Phan Sáng
In
Chia sẻ
