Tiêu đề chính của bài viết

Theo thông tin từ Cổng Thông tin điện tử Quốc hội và Bộ Công an, dự thảo tiếp tục được nghiên cứu, tiếp thu, chỉnh lý nhằm đáp ứng yêu cầu phòng, chống tội phạm, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Theo đó, có một số nội dung dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đáng chú ý như sau:

1. Đề xuất bổ sung 11 tội danh mới

Theo giải trình của Bộ trưởng Bộ Công an tại phiên họp ngày 27/10, dự thảo đề xuất bổ sung 11 tội danh nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Trong đó có các tội liên quan đến vi phạm quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa; tổ chức khai thác thủy sản trái phép; an ninh mạng; phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; tham gia nhóm tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia.

Việc đề xuất bổ sung các tội danh mới nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý xử lý những hành vi nguy hiểm cho xã hội trong các lĩnh vực kinh tế, công nghệ và an ninh. Người dân cần nâng cao cảnh giác trước các hành vi lừa đảo, lợi dụng tài sản mã hóa, xâm phạm dữ liệu và thực hiện các hoạt động trái pháp luật trên không gian mạng.

2. Đề xuất mở rộng trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại

Dự thảo Luật đề xuất mở rộng thêm 24 tội danh mà pháp nhân thương mại có thể phải chịu trách nhiệm hình sự. Các nhóm tội được đề cập gồm mua bán người, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, kinh doanh, thương mại, dịch vụ, môi trường, thực phẩm, ma túy, xâm phạm dữ liệu cá nhân, bảo hiểm, hóa đơn và chứng từ.

Nội dung này đặt ra yêu cầu các doanh nghiệp, tổ chức kinh doanh phải tuân thủ nghiêm quy định pháp luật, tăng cường kiểm soát nội bộ và không lợi dụng tư cách pháp nhân để thực hiện hành vi phạm tội.

3. Đề xuất thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình

Theo giải trình của Bộ trưởng Bộ Công an, dự thảo đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy và tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi. Đối với các hành vi đặc biệt nghiêm trọng, trách nhiệm hình sự vẫn phải được xác định theo quy định pháp luật tương ứng.

Người dân cần lưu ý đây là đề xuất đang được xem xét, không phải căn cứ để hiểu rằng hình phạt đối với các tội danh liên quan đã tự động thay đổi.

4. Hoàn thiện cơ chế loại trừ trách nhiệm hình sự đối với rủi ro trong đổi mới sáng tạo

Dự thảo đề cập việc hoàn thiện quy định về rủi ro trong nghiên cứu, thử nghiệm, ứng dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật, công nghệ và thử nghiệm mô hình kinh doanh mới.

Tại phiên họp ngày 27/10, các đại biểu đề nghị làm rõ điều kiện xác định rủi ro khách quan, mức độ tuân thủ quy trình chuyên môn, các biện pháp phòng ngừa và yếu tố lỗi của người thực hiện. Mục tiêu là phân biệt rủi ro khách quan trong hoạt động được thực hiện đúng quy định với hành vi gây thiệt hại do thiếu trách nhiệm hoặc vi phạm nghĩa vụ.

5. Đề xuất bổ sung chính sách khoan hồng đối với người tự nguyện nhận tội

Dự thảo đề xuất chính sách khoan hồng đối với người tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt, đồng thời gắn việc xem xét mức độ khoan hồng với trách nhiệm hợp tác và khắc phục hậu quả theo điều kiện luật định.

Nội dung này hướng đến khuyến khích người phạm tội chủ động chịu trách nhiệm, phối hợp với cơ quan tiến hành tố tụng, bồi thường thiệt hại và bảo vệ quyền lợi của người bị hại. Chính sách khoan hồng không có nghĩa là đương nhiên được miễn trách nhiệm hình sự hoặc không phải thực hiện nghĩa vụ bồi thường.

6. Đề xuất tăng cường xử lý hành vi phạm tội từ giai đoạn chuẩn bị phạm tội

Theo thông tin Bộ Công an công bố ngày 27/10, dự thảo quy định 35 tội danh phải chịu trách nhiệm hình sự ở giai đoạn chuẩn bị phạm tội.

Việc quy định cụ thể nhằm tăng cường khả năng phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn một số hành vi phạm tội từ sớm, hạn chế nguy cơ xảy ra hậu quả nghiêm trọng. Tuy nhiên, việc xác định trách nhiệm hình sự vẫn phải căn cứ vào điều kiện, phạm vi và dấu hiệu pháp lý của từng tội danh được quy định trong luật.

7. Một số nội dung khác được đại biểu quan tâm

Tại phiên thảo luận, các đại biểu còn góp ý về nguyên tắc xử lý, hình phạt cải tạo không giam giữ, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt, tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, vi phạm quy định về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa, hành vi xâm phạm an ninh mạng, giám sát điện tử trong thi hành án hình sự và các quy định chuyển tiếp khi Bộ luật có hiệu lực.

Những nội dung này tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện nhằm bảo đảm tính thống nhất, khả thi và phù hợp với thực tiễn áp dụng pháp luật.

8. Người dân cần chủ động cập nhật quy định pháp luật

Từ các nội dung được thảo luận, mỗi người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật; thận trọng khi tham gia các hoạt động kinh doanh, đầu tư tài sản mã hóa và giao dịch trên không gian mạng; không tiếp tay cho hành vi lừa đảo, xâm phạm dữ liệu hoặc các hoạt động có dấu hiệu phạm tội. Các doanh nghiệp cần chủ động rà soát quy trình quản trị, hoạt động kinh doanh và cơ chế kiểm soát tuân thủ pháp luật để hạn chế rủi ro pháp lý.

Đặc biệt, người dân cần phân biệt rõ giữa đề xuất trong dự thảo và quy định đã được Quốc hội thông qua, có hiệu lực thi hành. Đối với những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của mình, cần theo dõi văn bản chính thức được ban hành và hướng dẫn của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Việc chủ động tìm hiểu, cập nhật pháp luật sẽ góp phần nâng cao ý thức phòng ngừa tội phạm, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, đồng thời giữ gìn an ninh, trật tự và xây dựng xã hội an toàn, văn minh.