08:09, 12/09/2013
Đất đai là tài nguyên, là tư liệu sản xuất, cũng là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường cuộc sống. Hiện nay, cùng với việc dân số tăng nhanh, là sự phát triển đa dạng của nền kinh tế, bởi vậy nhu cầu sử dụng đất đai rất lớn. Trong khi đó, do biến đổi khí hậu, nước biển dâng xâm lấn nhiều diện tích canh tác, đất dân cư, nên đất đai dần bị thu hẹp. Trước yêu cầu đó, các cấp, các ngành cần tập trung thực hiện công tác quản lý Nhà nước về đất đai, không để lãng phí loại tài nguyên đặc biệt này.
Tại Nghệ An, theo số liệu thống kê, năm 2011, ngành Toà án trong toàn tỉnh thụ lý 807 vụ, việc dân sự, có 194 vụ án tranh chấp đất đai, 14/18 vụ án hành chính về quản lý đất đai. Năm 2012, thụ lý 1.115 vụ việc dân sự, trong đó có 204 vụ án tranh chấp đất đai, 55/67 vụ án hành chính về quản lý đất đai. Nhiều vụ án kinh doanh thương mại có tranh chấp trong việc thế chấp, bảo lãnh bằng quyền sử dụng đất.
Nguyên nhân các vụ án tranh chấp đất đai do việc quản lý đất đai trước đây còn nhiều thiếu sót, sơ hở; việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và giao đất làm chậm; việc lấn chiếm đất đai có nơi, có lúc đến mức phổ biến và nghiêm trọng nhưng không được ngăn chặn kịp thời. Hậu quả là tài nguyên đất bị xâm chiếm, gây nên hệ lụy suy thoái tài chính, lạm phát, làm ảnh hưởng đời sống cộng đồng và nền kinh tế trên phạm vi rộng lớn.
Sau 3 cấp toà xét xử vụ tranh chấp đất đai trong gia đình, vợ chồng
bị đơn Vũ Văn Hiến và Lê Thị Hường vẫn đi gửi đơn kêu cứu
bị đơn Vũ Văn Hiến và Lê Thị Hường vẫn đi gửi đơn kêu cứu
Theo quy định của Luật Đất đai 2003, thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai thuộc về 2 hệ thống: Chính quyền địa phương gồm UBND các cấp xử lý hành chính và ngành Toà án xét xử. Tuy nhiên, sau 10 năm thi hành Luật Đất đai đã bộc lộ một số vướng mắc, bất cập.
Trong đó có quy định, mọi tranh chấp đất đai, bao gồm cả tranh chấp về tài sản gắn liền với đất và tranh chấp trong quá trình thực hiện các giao dịch liên quan đến đất đai đều phải qua thủ tục hòa giải và phải được UBND cấp xã giải quyết trước khi vụ việc được giải quyết tại Tòa án hoặc tại UBND cấp quận, huyện.
Nhưng trong thực tế, rất nhiều trường hợp, UBND cấp xã không tổ chức hòa giải, hoặc không hòa giải theo yêu cầu của các bên tranh chấp, đã gây nên khiếu nại kéo dài, vượt cấp, vụ việc càng rắc rối phức tạp. Đối với ngành Toà án, vẫn còn lắm vụ án dân sự, do giải quyết chưa thấu tình đạt lý ảnh hưởng tới quyền lợi người dân và phần nào làm người dân thiếu niềm tin đối với các cấp có thẩm quyền.
Những vụ án như vậy thường xảy ra trong nội bộ nhân dân và trong một gia đình, như vụ Toà án nhân dân huyện Quỳnh Lưu đưa ra xét xử sơ thẩm vụ án dân sự tranh chấp đất đai mà nguyên đơn là ông Vũ Trường Sơn cùng một số người khác, bị đơn là ông Vũ Văn Hiến, đều là anh em cùng chung bố mẹ.
Đây là vụ án tranh chấp đòi chia tài sản chung, tuy đã qua 2 cấp toà sơ thẩm và phúc thẩm xét xử, bị đơn đều kháng án. Và sau đó, vụ án đã được bị đơn kháng án lên Giám đốc thẩm. Có thể do vụ án có “vấn đề” không minh bạch, khách quan, nên quyết định của cấp Giám đốc thẩm là trả lại hồ sơ để TAND huyện Quỳnh Lưu xét xử lại từ đầu. Từ những vụ việc như vậy, việc tranh chấp đất đai không được các cấp xử lý hành chính dứt điểm và Toà án xử có thể là chưa công minh, nên gây bức xúc nhiều về lĩnh vực đất đai trong xã hội.
Cũng liên quan đến việc quản lý đất đai, tại TP Vinh, mới đây qua thanh, kiểm tra của cơ quan chức năng có hàng loạt dự án “treo” gây lãng phí tài nguyên đất. Mới đây, theo Công văn số 308/UBND-QLĐT của Chủ tịch UBND thành phố Vinh đề nghị UBND tỉnh xử lý, thu hồi 13 dự án không triển khai hoặc triển khai chậm, thậm chí bỏ hoang không xây dựng, gồm: Dự án Khu đô thị dầu khí; Dự án Khu đô thị Nam Lê Lợi tại phường Lê Lợi; Dự án Chi nhánh vật liệu xây dựng phường Quán Bàu, Dự án của Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam tại phường Hà Huy Tập… Như vậy, dễ nhìn thấy sự lãng phí trong đất đai là rất lớn, bởi đã có hàng nghìn ha đất sinh lợi bị bỏ hoang phế?
Có thể nói, các quan hệ đất đai rất nhạy cảm và luôn có biểu hiện thay đổi theo chiều hướng phức tạp nên pháp luật đất đai đang ngày càng bộc lộ nhiều điểm bất cập trước yêu cầu đổi mới kinh tế. Hàng loạt các vấn đề liên quan đến quyền và nghĩa vụ của các cơ quan quản lý đất đai đòi hỏi phải được quy định rõ ràng, đầy đủ, cụ thể hơn để đảm bảo tính pháp lý cao trong quá trình thực hiện.
Từ đó, giải quyết dứt điểm các loại dự án “treo”, hoặc tranh chấp về đất đai chưa xử lý, để tồn đọng kéo dài làm ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế dân sinh. Ngoài ra, cần xử lý nghiêm đối với các hành vi lãng phí tài nguyên đất, hoặc sử dụng đất
không đúng mục đích. Chú trọng nâng cao công tác hoà giải cơ sở, góp phần hạn chế những mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho môi trường đầu tư trong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng trong việc tiến hành xây dựng các dự án phát triển sản xuất, kinh doanh và thương mại du lịch đích thực.
Đất đai là tài sản đặc thù và do đó, sẽ nảy sinh nhiều tranh chấp. Việc đưa ra quy định về giải quyết tranh chấp hoà hợp, thấu tình đạt lý, đúng pháp luật là rất cần thiết để tránh những vụ việc kiện tụng kéo dài, gây bức xúc, làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới đời sống người dân, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội tại các điạ phương trong thời kỳ hội nhập và phát triển.
Lê Hoa
In
Chia sẻ
