(Congan.nghean.gov.vn)-Từ 01/7, người dự sát hạch cấp giấy phép lái xe ô tô chính thức không còn phải thực hiện bài thi mô phỏng các tình huống giao thông trên máy tính. Sau hơn 4 năm áp dụng, quy định mới nhận được sự đồng tình của nhiều học viên và cơ sở đào tạo khi khắc phục những bất cập của phần thi, đồng thời đưa việc sát hạch tập trung hơn vào đánh giá kỹ năng lái xe và ý thức chấp hành pháp luật.
Khắc phục bất cập, giảm áp lực cho người học
Từ ngày 1/7, Thông tư số 108/2026/TT-BCA của Bộ Công an chính thức có hiệu lực, quy định nhiều nội dung mới về đào tạo, sát hạch và cấp giấy phép lái xe. Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là bãi bỏ bài thi mô phỏng các tình huống giao thông trên máy tính - nội dung được áp dụng từ năm 2022 đối với người học lái xe ô tô.
Theo quy định mới, kỳ sát hạch giấy phép lái xe ô tô chỉ còn 3 nội dung gồm: Thi lý thuyết, thực hành trong sa hình và thực hành trên đường. Việc bãi bỏ bài thi mô phỏng được thực hiện trên cơ sở Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ và Nghị định số 94/2026 của Chính phủ về hoạt động đào tạo, sát hạch lái xe.
Trước đây, thí sinh phải xử lý 10 tình huống được lựa chọn ngẫu nhiên từ ngân hàng 120 tình huống giao thông. Người dự thi theo dõi video mô phỏng và bấm phím cách (Space) khi xuất hiện tình huống nguy hiểm. Bài thi được chấm theo thang điểm 50, người dự thi phải đạt tối thiểu 35 điểm.
 |
| Hướng dẫn học viên trước bài thi đường trường |
Sau hơn 4 năm triển khai, phần thi này bộc lộ nhiều hạn chế. Không ít học viên cho rằng kết quả phụ thuộc quá nhiều vào "thời điểm vàng" được cài đặt sẵn trong phần mềm, trong khi khả năng quan sát và nhận diện nguy hiểm của mỗi người là khác nhau. Có trường hợp phát hiện tình huống sớm hơn nhưng bấm phím trước thời điểm hệ thống quy định nên không được tính điểm tối đa. Ngược lại, có tình huống dù đạt điểm cao nhưng trên màn hình vẫn xảy ra va chạm, khiến nhiều người băn khoăn về tính thực chất của cách đánh giá.
Vừa hoàn thành khóa học lái xe hạng B, chị Phạm Thị Kim Chi (phường Trường Vinh) cho biết, phần thi mô phỏng từng tạo áp lực cho nhiều học viên. Nhiều người nhận diện đúng tình huống nhưng chỉ vì bấm sớm hoặc chậm vài tích tắc là mất điểm. Trong khi đó, việc lái xe ngoài thực tế đòi hỏi sự kết hợp giữa quan sát, phán đoán và xử lý tình huống chứ không chỉ là thao tác bấm phím. Tôi cho rằng việc bỏ phần thi này sẽ giúp quá trình sát hạch thực chất hơn.
Cùng quan điểm, anh Nguyễn Quang Giáp (xã Nghi Lộc) cho rằng việc bỏ bài thi sẽ giảm áp lực cho người học, đồng thời tạo điều kiện để học viên dành nhiều thời gian hơn rèn luyện kỹ năng thực hành - yếu tố quan trọng nhất khi tham gia giao thông.
Theo ông Hồ Minh Diễn, giáo viên Trung tâm Đào tạo và Sát hạch lái xe PTS, việc Bộ Công an bãi bỏ bài thi mô phỏng là sự điều chỉnh phù hợp với thực tiễn sau thời gian áp dụng. Qua quá trình giảng dạy, ông nhận thấy nhiều học viên có kỹ năng lái xe tốt nhưng vẫn gặp khó khăn ở phần thi này do cách chấm điểm phụ thuộc vào thời điểm bấm phím theo cài đặt của phần mềm.
Theo ông Diễn, bài thi mô phỏng có tác dụng nhất định trong việc giúp học viên nhận diện tình huống nguy hiểm, song chưa đủ để phản ánh năng lực xử lý khi điều khiển phương tiện trên đường. “Lái xe an toàn là tổng hợp của quan sát, phán đoán, thao tác và ý thức chấp hành pháp luật. Vì vậy, khi bỏ phần thi mô phỏng, các cơ sở đào tạo càng phải chú trọng hơn đến rèn luyện kỹ năng thực hành và phân tích tình huống giao thông thực tế cho học viên”, ông Diễn nói.
Đại diện nhiều cơ sở đào tạo lái xe cũng cho rằng việc bỏ bài thi mô phỏng sẽ góp phần tinh gọn quy trình sát hạch, giảm chi phí đầu tư và bảo trì hệ thống thiết bị, đồng thời tạo điều kiện để tăng thời lượng rèn luyện kỹ năng lái xe thực tế cho học viên.
Siết chặt chất lượng sát hạch, nâng cao ý thức người lái xe
Việc bãi bỏ bài thi mô phỏng không đồng nghĩa với việc hạ thấp yêu cầu đối với người học lái xe. Ngược lại, theo quy định mới của Bộ Công an, cả nội dung thi lý thuyết lẫn thực hành đều được điều chỉnh theo hướng nâng cao chất lượng, bảo đảm đánh giá sát hơn năng lực của người điều khiển phương tiện.
Đối với giấy phép lái xe hạng B, bài thi lý thuyết tăng từ 30 lên 50 câu hỏi, thời gian làm bài từ 20 phút lên 33 phút. Thí sinh phải trả lời đúng tối thiểu 45 câu để đạt yêu cầu. Bên cạnh kiến thức về Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đề thi còn bổ sung các nội dung liên quan đến quy định của Bộ luật Hình sự về các tội phạm trong lĩnh vực giao thông đường bộ, xử lý vi phạm hành chính, kỹ năng phòng ngừa tai nạn và xây dựng văn hóa giao thông.
Phần thi thực hành trên đường, yêu cầu cũng điều chỉnh theo hướng sát với điều kiện giao thông thực tế. Tuyến đường sát hạch tối thiểu dài 5 km, có đầy đủ các tình huống như ngã ba, ngã tư, vòng xuyến, đèn tín hiệu giao thông, đường ưu tiên, đường không ưu tiên và lối sang đường dành cho người đi bộ. Thí sinh phải hoàn thành 12 nội dung sát hạch, tập trung đánh giá khả năng xử lý tình huống và chấp hành quy tắc giao thông.
 |
| Cán bộ Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an), lãnh đạo Phòng CSGT Công an tỉnh trực tiếp giám sát tại một kỳ sát hạch lái x |
Tại Nghệ An, các nội dung mới về đào tạo, sát hạch lái xe đã được các cơ sở đào tạo và lực lượng chức năng triển khai theo quy định. Theo Thượng tá Nguyễn Hàm Thắng - Phó Trưởng phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Nghệ An, việc điều chỉnh quy trình sát hạch là bước đổi mới phù hợp với thực tiễn. Qua quá trình triển khai, bài thi mô phỏng bộc lộ một số hạn chế, chưa phản ánh đầy đủ năng lực xử lý tình huống của người lái xe. Việc bãi bỏ nội dung này nhằm tập trung đánh giá kỹ năng điều khiển phương tiện, khả năng xử lý tình huống thực tế và ý thức chấp hành pháp luật của người dự sát hạch.
Cùng với việc điều chỉnh nội dung sát hạch, chương trình đào tạo lái xe cũng được đổi mới theo hướng tăng cường giáo dục ý thức và kỹ năng phòng ngừa tai nạn giao thông. Trước khi tham gia sát hạch, học viên bắt buộc phải xem các video về những vụ tai nạn giao thông điển hình để nhận diện các hành vi nguy hiểm và rút kinh nghiệm trong quá trình điều khiển phương tiện.
“Sau thời gian áp dụng, bài thi mô phỏng đã bộc lộ một số hạn chế trong việc đánh giá năng lực xử lý tình huống của người lái xe. Theo quy định mới, trọng tâm của công tác sát hạch được chuyển sang kiểm tra kỹ năng điều khiển phương tiện, khả năng xử lý tình huống trên đường và ý thức chấp hành pháp luật. Cùng với đó, yêu cầu đối với các phần thi lý thuyết và thực hành cũng được nâng lên nhằm bảo đảm chất lượng người được cấp giấy phép lái xe" - Thượng tá Nguyễn Hàm Thắng - Phó Trưởng phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Nghệ An.
Bên cạnh đó, nhiều thủ tục hành chính liên quan đến cấp, đổi giấy phép lái xe cũng được rút ngắn thời gian giải quyết. Người dân có thể nộp hồ sơ trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng VNeID; thời gian cấp mới, cấp đổi giấy phép lái xe giảm khoảng 50% so với trước đây. Giấy phép lái xe điện tử cũng sẽ được tích hợp vào tài khoản định danh điện tử trong thời gian ngắn sau khi người dân hoàn thành kỳ sát hạch.
Việc bỏ bài thi mô phỏng không làm giảm yêu cầu đối với người học mà chuyển trọng tâm sang đánh giá kiến thức pháp luật, kỹ năng điều khiển phương tiện và khả năng xử lý tình huống trong điều kiện giao thông thực tế. Điều này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các cơ sở đào tạo trong việc nâng cao chất lượng dạy và học lái xe ngay từ đầu.