Nhận diện một số phương thức lừa đảo mới trên không gian mạng và cách phòng tránh

(Congan.nghean.gov.vn)-Trong thời gian gần đây, tình hình lừa đảo trên không gian mạng diễn biến ngày càng phức tạp với nhiều thủ đoạn tinh vi, gây thiệt hại lớn về tài sản cho người dân. Đáng chú ý, tội phạm công nghệ cao đang tận dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo ra các hình thức lừa đảo tinh vi, khó nhận biết hơn.

Một số hình thức mới nổi là sử dụng công nghệ giả mạo hình ảnh, giọng nói (deepfake) để mạo danh người thân, bạn bè hoặc cán bộ cơ quan chức năng nhằm yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp. Bên cạnh đó, hình thức lừa đảo đa kênh cũng gia tăng, khi đối tượng kết hợp nhắn tin, gọi điện và sử dụng mạng xã hội để tạo dựng lòng tin với nạn nhân.

Ngoài ra, các đối tượng còn giả danh Công an, Viện kiểm sát, Ngân hàng để thông báo liên quan đến vi phạm pháp luật hoặc sự cố tài khoản, từ đó yêu cầu người dân cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP hoặc chuyển tiền “xác minh”. Nhiều trường hợp còn bị lừa thông qua các đường link giả mạo, mã QR độc hại hoặc ứng dụng không rõ nguồn gốc. 

Trước tình hình trên, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Nghệ An khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác và thực hiện nghiêm các biện pháp phòng ngừa tội phạm lừa đảo trên không gian mạng, cụ thể:

1. Nguyên tắc “3 KHÔNG”: Không cung cấp OTP, mật khẩu, thông tin ngân hàng; Không nhấp vào link lạ, file lạ; Không chuyển tiền khi chưa xác minh rõ danh tính người nhận.

2. Xác minh nhiều bước

Gọi lại trực tiếp cho người quen/cơ quan/đến cơ quan Công an gần nhất để báo về nội dung vừa nhận được qua cuộc gọi, không tin vào cuộc gọi/video duy nhất của đối tượng, kiểm tra nguồn thông tin chính thức.

3. Cảnh giác với “tình huống khẩn cấp”

Lừa đảo thường tạo áp lực: “chuyển tiền ngay”, “bị điều tra”, “tài khoản bị khóa”… hãy bình tĩnh sẽ giảm 90% nguy cơ bị lừa.

4. Bảo vệ dữ liệu cá nhân như: Hạn chế chia sẻ thông tin lên mạng xã hội, cẩn trọng khi đăng ký dịch vụ online, sử dụng mật khẩu mạnh, xác thực 2 lớp.

5. Không cài ứng dụng ngoài nguồn chính thống, chỉ tải ứng dụng từ CH Play/App Store, không cài ứng dụng (App) theo hướng dẫn của người lạ.

Mỗi người dân cần chủ động tự trang bị kiến thức, kỹ năng nhận diện lừa đảo để tự bảo vệ mình và người thân, góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh./.