(Congan.nghean.gov.vn)-Trong thời đại công nghệ phát triển mạnh mẽ, tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng ngày càng trở nên tinh vi và khó lường. Những thủ đoạn lừa đảo qua mạng Internet không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn đe dọa đến sự an toàn thông tin cá nhân của người dùng. Chính vì vậy, việc nâng cao nhận thức và cảnh giác của mỗi người dân là rất quan trọng để phòng ngừa và tránh khỏi những thủ đoạn lừa đảo này
1. Các phương thức, thủ đoạn lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng
a. Giả danh cán bộ Nhà nước để lừa đảo chiếm đoạt tài sản
Một trong những thủ đoạn phổ biến là các đối tượng lừa đảo giả danh cán bộ công an, kiểm sát viên hoặc các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để lừa người dân. Các đối tượng này thường gọi điện hoặc gửi tin nhắn thông báo rằng người nhận có liên quan đến một vụ án, yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân hoặc chuyển tiền để "giải quyết" vấn đề. Chúng cũng có thể yêu cầu nạn nhân cung cấp thông tin như số thẻ căn cước, số tài khoản ngân hàng để "xác minh" hoặc "giải quyết vụ việc".
Đặc điểm nhận biết:
* Các cuộc gọi thường có thông báo khẩn cấp, đe dọa hoặc làm cho người nhận cảm thấy lo lắng, sợ hãi.
* Yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin cá nhân mà không có cơ sở rõ ràng.
b. Thông báo trúng thưởng lớn để chiếm đoạt thông tin cá nhân và tài khoản ngân hàng
Các đối tượng lừa đảo lợi dụng lòng tham và sự nhẹ dạ của con người khi thông báo trúng thưởng các giải thưởng lớn, như tiền mặt, điện thoại, xe máy, hoặc các phần thưởng giá trị khác. Để "nhận thưởng", nạn nhân thường bị yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng hoặc chuyển một khoản tiền nhất định "phí thủ tục" để nhận thưởng.
Đặc điểm nhận biết:
* Các thông báo trúng thưởng thường đến từ số điện thoại lạ, hoặc thông qua email, tin nhắn, Facebook.
* Lời hứa trúng thưởng lớn, yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân hoặc yêu cầu chuyển tiền.
c. Chiếm quyền sử dụng tài khoản mạng xã hội và lập tài khoản mạo danh người khác
Một trong những thủ đoạn khác là tội phạm chiếm đoạt tài khoản mạng xã hội (Facebook, Zalo, Instagram, v.v.). Chúng có thể hack tài khoản của người dùng, sau đó gửi tin nhắn yêu cầu người thân của nạn nhân chuyển tiền khẩn cấp hoặc cung cấp thông tin nhạy cảm. Ngoài ra, tội phạm còn có thể lập các tài khoản mạo danh người khác, giả vờ là bạn bè hoặc người thân để lừa đảo.
Đặc điểm nhận biết:
* Tài khoản bị hack có thể gửi tin nhắn yêu cầu chuyển tiền hoặc yêu cầu giúp đỡ khẩn cấp, điều này khác biệt so với cách giao tiếp thông thường của người thân.
* Các tài khoản mạo danh thường có thông tin giả mạo, ít bạn bè, không có lịch sử tương tác đáng tin cậy.
d. Tuyển cộng tác viên làm việc online để lừa đảo
Một thủ đoạn nữa của tội phạm là tuyển cộng tác viên làm việc online với hứa hẹn trả lương cao. Thực chất, mục đích của chúng là lợi dụng lòng tin của người tìm việc, yêu cầu họ đóng tiền trước để "được nhận việc" hoặc "mua tài liệu đào tạo". Sau khi nạn nhân chuyển tiền, đối tượng sẽ mất tích hoặc tiếp tục yêu cầu nạn nhân chuyển thêm tiền.
Đặc điểm nhận biết:
* Lời mời làm việc có vẻ quá hấp dẫn, mức lương cao nhưng không yêu cầu nhiều kinh nghiệm hoặc không cần phỏng vấn.
* Yêu cầu nạn nhân chuyển tiền trước hoặc cung cấp thông tin cá nhân để nhận việc.
2. Các biện pháp phòng tránh tội phạm lừa đảo trên không gian mạng
Để phòng ngừa và tránh bị lừa đảo trên không gian mạng, mỗi người cần lưu ý các biện pháp sau:
* Thận trọng khi nhận được thông tin từ người lạ: Nếu bạn nhận được cuộc gọi, tin nhắn hay email từ người không quen biết, đặc biệt liên quan đến việc yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin cá nhân, hãy luôn cẩn trọng và xác minh lại thông tin qua các kênh chính thức.
* Không cung cấp thông tin cá nhân: Không chia sẻ số tài khoản ngân hàng, mã thẻ tín dụng, số căn cước công dân, mật khẩu, mã OTP hay bất kỳ thông tin cá nhân nào qua điện thoại, email hay tin nhắn.
* Cảnh giác với các thông báo trúng thưởng: Nếu bạn nhận được thông báo trúng thưởng từ một cuộc thi mà bạn không tham gia, hãy coi đó là một dấu hiệu của lừa đảo. Những thông báo này thường yêu cầu bạn cung cấp thông tin cá nhân hoặc chuyển tiền để "nhận thưởng".
* Kiểm tra thông tin các tài khoản mạng xã hội: Nếu bạn nhận được tin nhắn yêu cầu chuyển tiền từ người thân qua mạng xã hội, hãy liên hệ trực tiếp với họ qua điện thoại hoặc các phương thức khác để xác nhận. Đừng vội vàng hành động theo yêu cầu mà không xác minh.
* Bảo mật thông tin cá nhân trên mạng: Sử dụng mật khẩu mạnh và kích hoạt bảo mật hai lớp cho các tài khoản quan trọng như ngân hàng, mạng xã hội. Đảm bảo rằng thông tin cá nhân của bạn được bảo vệ tối đa trên các nền tảng trực tuyến.
* Báo cáo khi phát hiện hành vi lừa đảo: Nếu bạn nghi ngờ một cuộc gọi, tin nhắn hay thông báo là lừa đảo, hãy lập tức báo cáo cho cơ quan chức năng để được hỗ trợ và xử lý kịp thời.
3. Khẩu hiệu “4 không, 2 phải"
“4 không":
1. Không sợ: Không hoảng sợ khi nhận được cuộc gọi hay tin nhắn từ người lạ.
2. Không tham: Không tin vào những thông báo trúng thưởng hoặc thông tin về khoản tiền lớn không rõ nguồn gốc.
3. Không kết bạn với người lạ: Không kết bạn hoặc cung cấp thông tin cá nhân cho người lạ trên mạng xã hội.
4. Không làm theo yêu cầu lạ: Không thực hiện những yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin từ người lạ.
“2 phải":
1. Phải cảnh giác: Luôn chủ động bảo mật thông tin cá nhân và không cung cấp thông tin quan trọng cho người không quen biết.
2. Phải tố giác ngay với cơ quan pháp luật: Khi phát hiện hành vi nghi ngờ lừa đảo, hãy báo cáo ngay cho cơ quan chức năng để được xử lý kịp thời.
Tội phạm lừa đảo trên không gian mạng có thể xảy ra với bất kỳ ai. Việc nâng cao ý thức cảnh giác, áp dụng những biện pháp bảo mật cần thiết và tuân thủ khẩu hiệu “4 không, 2 phải" sẽ giúp chúng ta tránh được những rủi ro và bảo vệ tài sản của mình trong môi trường mạng.