Tuyên truyền về tác hại của thuốc lá điện tử đối với học sinh, sinh viên

Theo số liệu của Bộ Y tế, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong học sinh Việt Nam đang gia tăng nhanh chóng trong những năm gần đây. Cụ thể, tỷ lệ học sinh từ 13–17 tuổi sử dụng thuốc lá điện tử đã tăng từ 2,6% vào năm 2019 lên 8,1% vào năm 2023. Đáng chú ý, trong nhóm tuổi từ 13 - 15, tỷ lệ này tăng từ 3,5% năm 2022 lên khoảng 8% năm 2023, cho thấy xu hướng gia tăng rất nhanh trong môi trường học đường. Không chỉ vậy, nhiều sản phẩm thuốc lá điện tử hiện nay được thiết kế giống đồ chơi, bút viết hoặc hộp sữa nhằm thu hút giới trẻ, khiến việc phát hiện và kiểm soát trong trường học trở nên khó khăn hơn. Những con số này cho thấy thuốc lá điện tử đang trở thành một “trào lưu nguy hiểm” trong giới trẻ nếu không được ngăn chặn kịp thời.

Thuốc lá điện tử chứa nicotine - một chất gây nghiện mạnh tác động trực tiếp đến hệ thần kinh. Đối với thanh thiếu niên, nicotine có thể làm suy giảm trí nhớ, giảm khả năng tập trung trong học tập và gây rối loạn sự phát triển của não bộ. Theo các chuyên gia y tế, nicotine có thể khiến người sử dụng nhanh chóng bị lệ thuộc và rất khó cai nghiện. Dung dịch trong thuốc lá điện tử chứa nhiều hóa chất độc hại như formaldehyde, kim loại nặng và các chất tạo hương. Khi hít vào cơ thể, những chất này có thể gây ra nhiều bệnh lý nguy hiểm như viêm phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, bệnh tim mạch và gia tăng nguy cơ ung thư. Chỉ riêng trong năm 2023, các cơ sở y tế tại Việt Nam đã ghi nhận hơn 1.200 trường hợp nhập viện liên quan đến thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

Nhiều trường hợp đáng lo ngại đã xảy ra tại Việt Nam. Năm 2025, một nữ sinh lớp 10 đã phải nhập viện tại Bệnh viện Đa khoa Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ với tình trạng tê yếu nửa người, kích thích, khó nói. Qua kiểm tra, các bác sĩ phát hiện bệnh nhân bị tổn thương não do nhiễm độc hóa chất từ thuốc lá điện tử, dù chỉ là nạn nhân của việc hút thuốc thụ động. Hay tại Trung tâm Chống độc – Bệnh viện Bạch Mai, các bác sĩ đã tiếp nhận và điều trị cho một trường hợp thiếu niên 15 tuổi bị ngộ độc thuốc lá điện tử có chứa ma túy. Bệnh nhân bị suy thận nhẹ, siêu âm tim cho thấy tăng áp lực động mạch phổi, giãn thất trái. Chụp cộng hưởng từ não phát hiện tổn thương chất trắng hai bên. Các trắc nghiệm tâm lý cho thấy bệnh nhân có dấu hiệu trầm cảm, rối loạn nhân cách, lo âu, suy nhược tâm thần và nghi mắc các rối loạn tâm thần nghiêm trọng. Thuốc lá điện tử không chỉ gây hại cho sức khỏe mà còn ảnh hưởng đến đạo đức và lối sống của học sinh, sinh viên. Việc sử dụng thuốc lá điện tử thường gắn với các môi trường tụ tập, ăn chơi, từ đó dễ dẫn đến sa sút trong học tập, vi phạm nội quy nhà trường và tiếp xúc với các tệ nạn xã hội. Trong nhiều trường hợp, thuốc lá điện tử còn là “bước khởi đầu” dẫn đến việc thử nghiệm các chất kích thích nguy hiểm khác.

Hiện nay, theo Nghị định số 371/2025/NĐ-CP, hành vi sử dụng thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng có thể bị phạt tiền từ 3 đến 5 triệu đồng và buộc tiêu hủy tang vật. Phạt tiền từ 5 đến 10 triệu đồng đối với hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình. Mức phạt nêu trên áp dụng đối với cá nhân; đối với tổ chức, mức phạt sẽ gấp 02 lần so với cá nhân. Ngoài ra, từ năm 2025, hành vi buôn bán thuốc lá điện tử được xem là buôn bán hàng cấm. Theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP, hành vi này sẽ bị xử phạt hành chính với mức tiền phạt tùy thuộc vào giá trị hàng hóa hoặc số lợi bất hợp pháp thu được. Những quy định trên thể hiện quyết tâm của Nhà nước trong việc ngăn chặn thuốc lá điện tử xâm nhập vào môi trường học đường.

Để phòng chống thuốc lá điện tử hiệu quả, cần có sự chung tay của toàn xã hội. Học sinh, sinh viên cần nâng cao nhận thức, kiên quyết nói không với thuốc lá điện tử và không tò mò thử nghiệm dù chỉ một lần. Gia đình cần quan tâm, theo dõi và giáo dục con em tránh xa các chất kích thích. Nhà trường cần tăng cường tuyên truyền, kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Lực lượng Công an và các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, phát hiện và xử lý các điểm buôn bán thuốc lá điện tử trái phép, đồng thời phối hợp với nhà trường tổ chức các hoạt động tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức pháp luật cho học sinh, sinh viên.

Thuốc lá điện tử không phải là sản phẩm vô hại như nhiều người lầm tưởng. Đây là mối nguy lớn đối với sức khỏe, tương lai của thế hệ trẻ và tình hình trật tự an toàn xã hội. Mỗi cá nhân, gia đình và tổ chức cần chung tay ngăn chặn thuốc lá điện tử, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và xây dựng một xã hội an toàn, lành mạnh.