Những điểm mới của Nghị định 81/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường sắt

Một trong những điểm mới nổi bật của Nghị định 81/2026/NĐ-CP là việc tách bạch rõ ràng quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường sắt khỏi lĩnh vực giao thông đường bộ.

Trước đây, các hành vi vi phạm trong hai lĩnh vực này được quy định chung tại Nghị định số 100/2019/NĐ-CP. Tuy nhiên, với yêu cầu quản lý ngày càng chuyên sâu, Chính phủ đã từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng phân định rõ từng lĩnh vực, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và phù hợp thực tiễn.

1. Quy định cụ thể, toàn diện các hành vi vi phạm:
Nghị định 81/2026/NĐ-CP gồm 4 chương, 50 điều, quy định đầy đủ:
- Các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường sắt;
- Hình thức, mức xử phạt cụ thể đối với từng hành vi;
- Biện pháp khắc phục hậu quả;
- Thẩm quyền xử phạt và tổ chức thực hiện.

Các hành vi vi phạm được phân loại rõ ràng theo từng nhóm, như:
- Vi phạm quy định về tín hiệu, quy tắc giao thông đường sắt;
- Vi phạm về kết cấu hạ tầng đường sắt;
- Vi phạm trong hoạt động vận tải, khai thác, kinh doanh đường sắt;
- Các hành vi vi phạm khác có liên quan.
         
2. Tăng cường biện pháp khắc phục hậu quả, bảo đảm an toàn:
Ngoài các hình thức xử phạt chính như cảnh cáo, phạt tiền, Nghị định 81/2026/NĐ-CP bổ sung nhiều biện pháp khắc phục hậu quả mang tính bắt buộc, như:
- Buộc tháo dỡ công trình, vật cản vi phạm trong phạm vi bảo vệ đường sắt;
- Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu;
- Buộc lắp đặt, duy trì hệ thống tín hiệu, thiết bị an toàn;
- Buộc thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn giao thông đường sắt.
         
3. Siết chặt kỷ cương, nâng cao trách nhiệm của tổ chức, cá nhân:
Nghị định 81/2026/NĐ-CP quy định rõ trách nhiệm của tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân tham gia hoạt động giao thông đường sắt; đồng thời tăng mức xử phạt đối với nhiều hành vi nguy hiểm như:
- Vượt rào chắn, vượt đèn đỏ tại đường ngang;
- Xâm phạm hành lang an toàn giao thông đường sắt;
- Đặt vật chướng ngại, cản trở chạy tàu;
- Không bảo đảm điều kiện an toàn khi vận hành, khai thác.
Đối với tổ chức vi phạm, mức xử phạt thường cao hơn cá nhân, qua đó nâng cao tính răn đe, phòng ngừa.

4. Bãi bỏ Nghị định 100/2019/NĐ-CP:
- Từ ngày 15/5/2026, Nghị định 81/2026/NĐ-CP chính thực có hiệu lực thi hành; đồng thời, Nghị định 100/2019/NĐ-CP, cùng các nội dung được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 123/2021/NĐ-CP sẽ hết hiệu lực thi hành. Đây là nghị định được ban hành từ năm 2019, quy định chi tiết về hành vi vi phạm, hình thức và mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, cũng như thẩm quyền lập biên bản, xử phạt trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt.
- Việc bãi bỏ Nghị định 100/2019/NĐ-CP diễn ra trong bối cảnh các quy định xử phạt vi phạm giao thông hiện nay đã được tách bạch và điều chỉnh theo từng lĩnh vực chuyên ngành. Trước đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đồng thời áp dụng cơ chế trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025. Nghị định này đã sửa đổi, bổ sung và bãi bỏ một số nội dung của Nghị định 100 để phù hợp với hệ thống quy định mới.
 - Gần đây, ngày 22/12/2025 Chính phủ ban hành Nghị định 336/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đường bộ. Nghị định này tiếp tục điều chỉnh các quy định liên quan đến xử phạt trong lĩnh vực giao thông đường bộ, đồng thời bãi bỏ một số nội dung xử phạt trong lĩnh vực đường sắt.
- Theo quy định hiện hành, các hành vi vi phạm về trật tự, an toàn giao thông trong lĩnh vực đường bộ sẽ được xử phạt theo các nghị định chuyên ngành về giao thông đường bộ, trong đó có cơ chế trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe. Đối với các hành vi vi phạm thuộc những lĩnh vực quản lý nhà nước khác có liên quan đến giao thông đường bộ, đường sắt nhưng không được quy định trong các nghị định này, việc xử lý sẽ căn cứ theo các nghị định xử phạt vi phạm hành chính tương ứng của từng lĩnh vực.
         
Việc Chính phủ ban hành Nghị định 81/2026/NĐ-CP là bước hoàn thiện quan trọng trong công tác quản lý nhà nước về giao thông đường sắt, góp phần bảo đảm trật tự, an toàn giao thông; phòng ngừa, hạn chế tai nạn; bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhân dân. Công an tỉnh khuyến cáo các tổ chức, cá nhân chủ động tìm hiểu, nghiêm túc chấp hành các quy định của pháp luật, không thực hiện các hành vi vi phạm, đồng thời tích cực phối hợp với lực lượng chức năng trong bảo đảm an toàn giao thông đường sắt./.